Was 2021 een goed of slecht jaar voor Israël?

zondag 2 januari 2022 |  Yochanan Visser
De Israëli's hadden hoge verwachtingen voor 2021, maar het jaar is anders verlopen dan de meesten hadden verwacht. Het was nog meer dan anders een jaar vol gebeurtenissen, met een oorlog, een grote politieke omwenteling en het voortdurende Corona-drama.

De Corona-crisis

Ten eerste was er de aanhoudende Coronacrisis, die aanvankelijk onder controle werd gebracht na een intensieve inentings­campagne en beperkende maatregelen. Deze maatregelen omvatten een volledig verbod op commerciële vluchten naar Israël, en de sluiting van scholen, commerciële centra, en andere plaatsen waar openbare bijeenkomsten werden gehouden.

Op 1 januari 2021 had Israël al een miljoen burgers die waren gevaccineerd, en op 17 maart werd Israël wereld­leider in het aantal gevaccineerde burgers.

Als gevolg van de massale vaccinatiecampagne bereikte Israël op 15 juni een situatie waarin de Coronacrisis onder controle leek te zijn. Het Israëlische ministerie van Volks­gezond­heid meldde toen dat het aantal Corona­patiënten het laagste was sinds het begin van de vaccinatie­campagne in december 2020.

Op 25 juni 2021 veranderde de situatie echter en begon het aantal nieuwe gevallen van Corona weer te stijgen als gevolg van de zogenaamde 'Delta'-variant. Het aantal nieuwe patiënten was het hoogst onder kinderen die nog niet waren gevaccineerd. Als gevolg van deze ontwikke­lingen werd de verplichting om in alle gesloten ruimten maskers te dragen opnieuw ingevoerd.

De nieuwe regering van premier Naftali Bennett veranderde het lockdown beleid, dat strikt werd gehandhaafd door de vorige regering van Benjamin Netanyahu, en besloot om het land open te houden en de economie draaiende te houden. Bennett besloot ook beperkte bijeen­komsten toe te staan op voorwaarde dat andere beperkende maat­regelen worden gehandhaafd.

Op 1 augustus 2021 voerde Israël als eerste land ter wereld een derde vaccininjectie (booster) in voor burgers in risico­groepen. Dit werd later uitgebreid tot de hele bevolking. Desondanks besloten meer dan een miljoen Israëli's zich niet te laten vaccineren.

Dit maakte de weg vrij voor de vijfde golf van Corona-gevallen, toen de Omikron-variant eind 2021 Israël bereikte. Ook deze variant bleek resistent tegen de eerdere vaccinaties. Meer dan een derde van de Omikron-gevallen had drie inentingen gekregen.

In november werd een lijst van 'rode' landen gepubliceerd, waar Israëli's niet naar toe mochten vliegen. Op die lijst stonden Europese landen en later ook de Verenigde Staten en Canada.

Intussen ontwikkelden Israëlische bedrijven nieuwe vaccins en zelfs geneesmiddelen om Corona­patiënten te behandelen. Deze medicijnen lijken veelbelovend in pogingen om de crisis eindelijk onder controle te krijgen, ook wereldwijd.

Nu, eind 2021, is er opnieuw een sterke stijging van het aantal nieuwe Corona-gevallen in Israël, maar het aantal ernstig zieke patiënten dat in ziekenhuizen wordt behandeld, blijft redelijk stabiel. Er wordt momenteel gesproken over het bereiken van groepsimmuniteit via het doormaken van de ziekte.

Een Israëlisch kind ondergaat een Covid-19 antigeentest voordat het naar de eerste schooldag gaat. (Foto: Olivier Fitoussi/Flash90)

Gaza-oorlog in mei

In 2021 kreeg Israël opnieuw met oorlog te maken toen eind mei Palestijnse terreur­groepen in Gaza een massaal raket-bombar­dement uitvoerden op steden en dorpen in Zuid- en Centraal-Israël. De oorlog begon met een salvo van raketten op Jeruzalem die de Israel Defense Forces (IDF) niet onbeantwoord kon laten.

Hamas en de Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ) begonnen de oorlog omdat Israël de islamitische heilig­dommen op de Tempelberg in Jeruzalem in gevaar zou hebben gebracht en, volgens de beschul­digingen van de terroristen, probeerde de status quo daar te veranderen.

Een slepende rechtszaak tegen Arabische krakers van eigen­dommen in het Sheikh Jarrah-district werd ook gebruikt om de oorlog te rechtvaardigen. Deze krakers weigerden gevolg te geven aan een bevel van een rechtbank in Jeruzalem. De rechtbank had eerder de Arabische families die de eigen­dommen bewoonden, bevolen huur te betalen aan de Joodse eigenaars van de huizen, wat zij weigerden.

Iron Dome onderscheppingsraketten stijgen op om inkomende terroristische raketten te beantwoorden. (Foto: Edi Israel/Flash90)

Een poging tot een nieuwe intifada

Eind 2021 probeerden Hamas en PIJ een nieuwe intifada te ontketenen in Jeruzalem, Judea en Samaria. Het aantal terreur­aanslagen nam daar sterk toe, waardoor het IDF en de grenspolitie gedwongen waren versterkingen op te roepen om de situatie onder controle te houden.

Israël besloot ook de positie van de Palestijnse Autoriteit (PA) te versterken om een machts­overname door Hamas en PIJ in Judea en Samaria te voorkomen. PA-leider Machmoud Abbas is zeer impopulair onder de Palestijnse Arabieren, en opinie­peilingen tonen aan dat 90 procent van hen wil dat Abbas aftreedt.

Israël voert nu een zogenaamd 'pragmatisch beleid' en stuurde minister van Defensie Benny Gantz naar Abbas voor gesprekken die resulteerden in nieuwe Israëlische 'goodwill' gebaren. De bedoeling was duidelijk: ondanks het feit dat de regering in Jeruzalem weet dat het regime van Abbas door en door corrupt is, wil de Israëlische regering een 'Gaza-scenario' voorkomen.

De regering van premier Bennett geeft de voorkeur aan het aan de macht houden van de PA boven een machts­overname door Hamas in de door de PA bestuurde gebieden van Judea en Samaria.

Hamas en de Islamitische Jihad bundelen hun krachten om het conflict met Israël in stand te houden. (Foto: Atia Mohammed/Flash90)

Einde van het tijdperk Netanyahu

2021 was ook het jaar waarin een einde kwam aan de lange regeerperiode van Benjamin Netanyahu in Israël. Ondanks dat Netanyahu's Likoed-partij de verkiezingen in maart met een ruime marge won, slaagde Netanyahu er niet in een coalitie samen te stellen. Dit was vooral te wijten aan de persoonlijke wrok tegen Netanyahu van politici van zowel linkse als rechtse partijen.

Daarna kreeg Yair Lapid van de partij Yesh Atid de kans om een regering te vormen, en tegen alle verwachtingen in slaagde de voormalige tv-presentator daarin. Lapid deed dit door zijn ego opzij te zetten en Naftali Bennett, wiens partij Yamina slechts zeven zetels won bij de verkiezingen, te benoemen tot premier van Israël en de Arabische partij Ra'am op te nemen in zijn coalitie.

Bennett zal nog twee jaar premier blijven en dan, als de coalitie standhoudt, zal Lapid de Yamina-leider vervangen en premier van Israël worden voor de resterende twee jaar van de termijn. De 'regering van verandering' heeft echter een minieme meerderheid van slechts één zetel. Het is dus de vraag of de oppositie onder leiding van Netanyahu erin zal slagen Bennett en Lapid ten val te brengen voordat de laatste in 2023 de functie van premier kan overnemen.

Ondanks hun verschillende ideologische achtergrond bundelden Bennett en Lapid hun krachten om Netanyahu af te zetten. (Foto: Yonatan Sindel/Flash90)

Internationale politiek

Op het gebied van de internationale politiek was 2021 een jaar van schrille contrasten. Aan de ene kant was er een reeks spectaculaire successen in de betrekkingen met een aantal Arabische en moslimlanden. Kosovo, bijvoorbeeld, knoopte officiële betrekkingen aan met Israël en beloofde zijn ambassade in Jeruzalem te vestigen.

Dan waren er de nieuwe betrekkingen met een aantal Arabische Golfstaten en met Marokko, dat in november zelfs een defensiepact sloot met Israël.

De Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein voerden verder de zogenaamde 'Abraham Akkoorden' uit en openden ambassades in Israël, terwijl de Joodse staat hetzelfde deed in deze Arabische landen. De handel tussen Israël en deze Arabische landen is enorm gegroeid en de betrekkingen zijn tot nu toe uiterst vriendschappelijk geweest.

Als gevolg van deze nieuw opbloeiende betrekkingen verbeterden ook de banden met Egypte en Jordanië, twee landen die al vredesakkoorden met Israël hadden, maar tot nu toe nooit meer wilden dan een koude vrede.

Met name de Egyptische president Abdel Fateh el-Sisi toonde belangstelling voor een verbetering van de betrekkingen met Israël en nodigde premier Bennett uit voor een officieel bezoek aan Sharm el-Sheikh. Het bezoek was uiterst succesvol en resulteerde onder meer in hernieuwde Israëlische gasleveranties aan Egypte en samenwerking bij het herstel van Gaza na de oorlog in mei.

Mohamed Al Khaja, ambassadeur van de VAE in Israël, en Isa'ac Herzog, president van Israël, bij de openings­ceremonie van de ambassade van de Verenigde Arabische Emiraten in Tel Aviv. (Foto: Miriam Alster/Flash90)

De toenemende dreiging van Iran

Maar ondanks de normalisering van de betrekkingen met de Arabische landen blijft de strategische dreiging voor Israël toenemen, vooral door toedoen van Iran. De Islamitische Republiek heeft haar oorlogszuchtige activiteiten tegen Israël in 2021 opgevoerd en gaat onverminderd door met de ontwikkeling van een kernwapen.

Omdat de regering in Jeruzalem geen vertrouwen heeft in Amerikaanse pogingen om de nucleaire deal met Iran nieuw leven in te blazen, bereidt Israël zich nu min of meer openlijk voor op militaire actie tegen de Islamitische Republiek. Daartoe is een budget van 1,5 miljard shekel beschikbaar gesteld aan het Israëlische leger, dat nu veelvuldig oefeningen houdt ter voorbe­reiding van militaire actie tegen de nucleaire installaties van Iran. Israël zal ondertussen via zijn buitenlandse inlichtingen­dienst Mossad zijn activiteiten in Iran opvoeren en proberen nieuwe sabotagedaden uit te voeren.

Tegelijkertijd gaat Israël door met het verstoren van de Iraanse militaire opbouw in Syrië en Libanon. Eerder deze week werden in de West-Syrische havenstad Latakia containers met materiaal om ruwe raketten om te vormen tot precisiewapens, door Israëlische troepen geraakt. Twee Iraanse militieleden werden bij de aanval gedood.

Het was slechts een van de tientallen keren dat de Israëlische luchtmacht in het jaar 2021 actie ondernam tegen de Iraanse as in Syrië.

Israël is klaar om Iran zelfstandig aan te vallen als dat nodig is. (Foto: Ofer Zidon/Flash90)

Dagelijks nieuwe ontwikkelingen

In 2021 gebeurde er nog veel meer in Israël: bijna dagelijks waren er nieuwe ontwikkelingen in positieve of negatieve zin. Zo werd de Israëlische economie vorig jaar de snelst groeiende ter wereld met een groei­percentage van meer dan zeven procent.

Tegelijkertijd werd in dit 'Corona-jaar' een toename van het aantal zeer arme Israëli's geregistreerd. Meer dan 20 procent van de bevolking leeft nu onder de armoede­grens, mede als gevolg van de Corona-crisis. Zo bleek Tel Aviv is 's werelds duurste stad. Het is nu duurder om in Tel Aviv (foto) te wonen dan in New York, Londen of Parijs.

De betrekkingen tussen Arabieren en Joden in Israël werden in 2021 ook slechter, waarbij tijdens en na de 11-daagse oorlog in mei dagelijks geweld­dadige confron­taties plaatsvonden in steden met een gemengde bevolking. Meerdere mensen uit beide gemeen­schappen raakten zwaargewond en twee stierven.

Arabische relschoppers staken 10 synagogen en 112 Joodse huizen in brand, plunderden 386 Joodse huizen en beschadigden er nog eens 673. Maar liefst 849 Joodse auto's werden in brand gestoken en er werden 5.018 gevallen van stenen gooien naar Joden geregistreerd.

Joodse oproerkraaiers beschadigden 13 Arabische huizen en staken 13 Arabische auto's in brand, terwijl er 41 gevallen van stenen gooien tegen Arabieren werden geregistreerd.

Momenteel worden pogingen ondernomen om de beschadigde relaties tussen Arabieren en Joden in die gemengde steden te herstellen, maar veel mensen vinden dat er deze keer te veel is gebeurd en zijn sceptisch over de kansen dat de coëxistentie tussen de twee bevolkingsgroepen kan worden hersteld.

Wilt u meer nieuws over Israël ontvangen? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.