Shabbatsviering in Hebron

vrijdag 19 november 2021 |  Avshalom Kapach
Eenmaal per jaar overstroomt de smalle, kronkelige weg naar de Grot van de Patriarchen in de stad Hebron met voertuigen. Tijdens dit ene weekeinde stromen mensen uit het hele land en uit het buitenland toe, om in de buurt te kunnen verblijven van de plaats waar volgens de traditie hun voorvaderen begraven liggen: Abraham, Izaäk en Jacob, en hun vrouwen Sara, Rebekka en Lea.

Afbeelding: De Grot van de Patriarchen - Machpela - in Hebron (Foto: Avshalom Kapach)

De stad Hebron is nu een Arabische stad met een bevolking van ongeveer tweehonderdduizend inwoners. In het hart van deze Arabische stad wonen en leven ongeveer negentig Joodse gezinnen, niet ver bij de Grot van de Patriarchen vandaan, een stadsdeel dat ooit een bruisende Joodse wijk was.

Afgelopen weekeinde openen de Joodse inwoners van Hebron hun woningen om de vele bezoekers op te vangen en te verzorgen, in navolging van de gastvrijheid van onze voorvader Abraham.

De straten rond de Grot van de Patriarchen en de open ruimten tussen de huizen van de Joden worden omgetoverd tot een kampeerplaats. (Foto: Avshalom Kapach)

Groepen, maar ook individuele reizigers, zetten hun tenten op. Zij richten slaapplaatsen in om deel te kunnen nemen aan de herdenkings- en  de gebeds­samen­komsten.

Bussen en gedeelde taxi's brengen duizenden mensen uit het hele land naar Hebron, Joden komen ook vanuit het buitenland om deel te kunnen hebben aan deze unieke ervaring, de Shabbatsviering in de Grot van de Patriarchen, en dus in de nabijheid van de Aartsvaders die we kennen uit de Torah.

Men noemt deze dag de Shabbat Chaye Sarah - de Shabbat waarop de Joden in de Torah de passage lezen over de aankoop door Abraham van de Grot van Machpela, en de begrafenis van Abrahams vrouw, de aartsmoeder Sara.

De stad Hebron - een stad die wordt bestuurd door de Palestijnse Autoriteit, met zijn kleine Joodse wijk in het centrum, die worstelt om te overleven in een vijandig en gevaarlijk gebied - wordt eens per jaar een centrum van immigratie voor duizenden feestgangers die daar naartoe reizen met hulp en steun van het leger.

Vanaf vrijdagmiddag zoeken massa's mensen een creatieve route om een veilige plek te vinden om er tijdens de shabbat te kunnen verblijven. De huizen van de plaatselijke bevolking bieden niet voldoende plaats, en dus wordt elke beschikbare plek een slaapplaats voor de vele bezoekers.

s Avonds, wanneer de shabbat begint, verandert het stadscentrum in een festival. Duizenden in het wit geklede mannen en vrouwen vullen de straten ter ere van de 'Koningin van de Shabbatten’, en gaan op weg naar de Grot van de Aartsvaders. Onderweg groet de een de ander met de traditionele groet: 'Shabbat Shalom'.

Ter gelegenheid van het jaarlijkse evenement worden delen van de Grot van de Patriarchen, die gewoonlijk voor Joden gesloten zijn voor gebeden en bezoeken, op 'Chaiye Sarah Shabbat' geopend. Hier ziet u de 'Yitzhak Avinu Hal', die gedurende de rest van het jaar als moskee fungeert. (Foto: Avshalom Kapach)

 Wegens politiek-religieuze spanningen en de heiligheid van deze plaats voor alle leden van de drie monotheïstische godsdiensten, is de Grot van de Patriarchen verdeeld tussen Joden en Moslims, om botsingen en het uitbreken van geweld te voorkomen. Binnen het grottencomplex fungeert de Yitzhak Avinu Hal, die gedurende de rest van het jaar als moskee wordt gebruikt, als centraal bedevaarts-centrum voor Joodse bezoekers die daar willen bidden.

De Grot van de Patriarchen is feitelijk een groot gebouw, dat tijdens de Tweede Tempelperiode door koning Herodes werd opgericht op de graven van de Aartsvaders die op deze plaats begraven zijn.

Eeuwenlang was het voor Joden streng verboden deze plaats te betreden. Joden mochten de trappen naar de begraafplaats alleen beklimmen tot de zevende trede, waar zij huilden bij de grensmuur en baden tot de daar begraven Aartsvaders.

Aan het begin van de twintigste eeuw was er een Joodse gemeenschap in Hebron, die onder ondragelijk moeilijke omstandigheden aldaar leefde, en het erg zwaar te verduren had. Tijdens de rellen van 1929 werd de Joodse nederzetting verwoest, en de overlevenden werden door de Britse regering uit Hebron geëvacueerd, na het bloedbad onder de Joden van Hebron (66 doden en tientallen gewonden) en zij keerden nooit meer terug. Pas na de Zesdaagse Oorlog van 1967 kwam de stad Hebron weer onder controle van de Staat Israël.

Op grond van de afspraken in de Oslo Akkoorden, en als gevolg van de oprichting van de Palestijnse Autoriteit, werd de Arabische stad Hebron onder het bestuur van de Palestijnse Autoriteit geplaatst. Het complex van de Grotten van de Aartsvaders en de Joodse wijk staan sindsdien onder controle en toezicht van het Israëlische leger. Ongeveer 90 Joodse gezinnen en huizen worden omringd door 200.000 Arabische inwoners van Hebron.

Soldaten zorgen voor veiligheid (Foto: Avshalom Kapach)

De zalen in het complex van de Grot van de Patriarchen hebben de volgende namen: de Abraham en Sara Zalen, de Izaäk en Rebekka Zalen en  de Jacob en Lea Zalen. Daarnaast zijn er nog gangpaden en is er een binnenplaats, die volledig gevuld zijn met duizenden mensen uit alle lagen van de bevolking: seculieren, traditioneel-religieuze jongeren, gezinnen met kinderen. Traditionele gebeden door groepjes van tien mannen (minjan) en groepsgebeden vullen de lucht, naast gebeden van enkelingen en van mensen die de graven van de Aartsvaders willen benaderen en aanraken, om de gevoelens van hun hart voor hen uit te dragen.

De Izaäk Hal doet eigenlijk dienst als moskee voor het moslimgebed. Deze zaal vormt de belangrijkste attractie op deze Shabbat, de grootste en indrukwekkendste van de zalen binnen het complex.

In de tijd van de kruisvaarders (12e eeuw na Christus) werd deze zaal gebouwd en gebruikt als christelijke kerk, wat nu nog zichtbaar is aan de versieringen op de muren en het plafond. Later werd de kerk een moskee, maar ook af en toe gebruikt als synagoge voor de Joden.

Volgens de joodse en islamitische traditie zou er in de vloer naast de graven van Izaäk en Rebekka, in de hoek van de zaal een opening zijn die naar een ondergrondse ruimte leidt. Volgens de overlevering is deze opening één van de vele openingen in het land Israël, die naar de Hemel leiden (er is er nog een op de Tempelberg in Jeruzalem).

Veel mensen kijken naar de steen die deze ruimte afsluit, sommigen spreken een wens uit, anderen zeggen een kort gebed, en weer anderen raken hartstochtelijk de omlijsting van deze opening aan. (Volgens onderzoekers die het interieur hebben bestudeerd, gaat het om een oud begraafsysteem uit een historische periode uit de tijd van de aartsvaders).

Als de gebeden geëindigd zijn, vindt de menigte buiten tafels met eten en verfrissingen langs de straten. Het gaat om giften van mensen die willen helpen, en iets willen doen voor de duizenden pelgrims die in de straten van de stad zijn ondergebracht, zonder enige elementaire of comfortabele omstandigheden.

De Joden, de bewoners van de wijk, plaatsen ook tafels met versnaperingen bij de ingangen van de huizen, in de geest van de gastvrijheid van onze voorvader Abraham: ‘Laat er toch water gebracht worden; was dan uw voeten, en rust wat uit onder de boom. Dan zal ik een stuk brood halen, zodat u op krachten kunt komen, daarna kunt u verder gaan'. (Genesis 18: 4 - 5).

In het hart van de Joodse wijk ligt de centrale Yeshiva - Yeshiva Shavei Hevron. Deze plaats dient als onderwijs- en yeshiva instelling voor de jonge Joodse mannen, voordat ze worden opgeroepen voor het leger.

Op deze 'Shabbat van Sarah's leven' wordt deze Yeshiva gebruikt als een gastenhotel, waar mensen uit het buitenland kunnen overnachten.

Tijdens de shabbat zijn er rondleidingen in de huizen van de Joden, teruggekomen uit de verstrooiing, waar men iets leert en ervaart over het vroegere en huidige leven van deze Joden. De weg leidt naar de top van de heuvel 'Tel Hebron' (Tel Rumida), waar tijdens archeologische opgravingen reeds resten van oude muren, mikvah's en andere vondsten aan het licht zijn gebracht, die iets laten zien van het leven hier in de oudheid.

In een van de nieuw gebouwde huizen kunt u op het dak klimmen voor een blik over de stad Hebron, en over het omliggende gebied.

De gasten worden met liefde en een sympathieke en hoffelijke houding ontvangen door de soldaten, die op de straathoeken staan en zorgen voor de veiligheid van de vele bezoekers van deze plaats. (Foto: Avshalom Kapach)

Tijdens de shabbat zitten zitten groepen in de straten, rond tafels, eten, zingen en genieten van de mitswa van de Oneg Shabbat in de Stad van de Aartsvaders - de stad Hebron.

Als de shabbat voorbij is, staan de smalle straten weer vol met konvooien auto’s, die in een lange file op weg naar huis gaan.

Joodse inwoners van de naburige stad Kiryat Arba lopen dan tussen de auto's door, en bieden de automobilisten warme dranken en lichte versnaperingen aan, om de tijd te doden en de gasten te vermaken, die nu naar huis terugkeren van het vieren van 'Shabbat Chaiye Sarah' in de stad Hebron.

Wilt u meer nieuws over Israël ontvangen? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.