Israëls banden met China hebben voor- en nadelen

donderdag 18 november 2021 |  Yochanan Visser
De betrekkingen tussen Israël en China bloeiden onder Netanyahu, maar Washington was daar vaak niet blij mee. Israël wil zijn bond­genoot VS niet irriteren, maar is zich ook bewust van de verschui­vende machts­ver­hou­dingen die de betrek­kingen met China belang­rijk maken.  

De betrekkingen tussen Israël en China gaan terug tot 1950, toen de Joodse Staat het eerste land in het Midden-Oosten was dat het communistische regime in Peking erkende.  De betrekkingen bleven echter op een laag pitje staan, ​​omdat China geen diplomatieke banden met Israël wilde. 

Dat veranderde in 1992, onder invloed van het vredes­proces met de Palestijnse Arabieren. Sindsdien hebben Israël en China in toenemende mate strategische, militaire, technologische en economische betrekkingen ontwikkeld.   

Eerder, al in 1979, had de Joodse zakenman Saul Eisenberg al een geheime ontmoeting georganiseerd tussen diplomaten uit China en Israël, maar dit leidde niet tot een doorbraak in de betrekkingen. 

Het handelsvolume tussen de twee landen steeg van $ 50 miljoen in 1992 tot meer dan $ 15 miljard in 2013.  China is nu de op twee na grootste handels­partner en export­markt van Israël, en deze enorme groei in econo­mische betrekkingen is niet alleen door de overheid tot stand gekomen.   Israëli’s houden ervan om persoonlijke zaken te importeren en kleding en vele andere producten bij Chinese online winkels te bestellen.

De Staat Israël heeft ook belangrijke infrastructuur- en andere projecten uitbesteed aan Chinese bedrijven. Voorbeelden zijn de lightrail in Tel Aviv en de havens van Ashdod en Haifa. 

In Haifa werd begin september een grote nieuwe terminal geopend (video). Deze ultramoderne terminal biedt de grootste schepen ter wereld de gelegenheid om nu aan te meren in Haifa. De terminal is gebouwd door het Chinese bedrijf Shanghai International Port Group (SIPG), dat eigenaar is van dit deel van de haven in Haifa. Het personeel is echter grotendeels Israëlisch en dat geldt ook voor het management van de haven, terwijl het contract met het Chinese bedrijf 25 jaar geldig is. Op deze manier kreeg China een ander cruciaal knooppunt in de wereld, dit keer in de Middellandse Zee.

Chinese bedrijven investeren in en kopen zelfs Israëlische bedrijven uit, zoals het zuivel­bedrijf Tnuva en ADAMA Agricultural Solutions. Omdat Israël een innovatie­centrum is, zijn de meeste inves­teringen van China gericht op de Israëlische techno­logie­sector. Dit was een gouden kans die China aangreep om zijn snel­groeiende economie en zijn leger te moder­niseren.

Vitale economische samenwerking: Red-Med spoorlijn

Een uitstekend voorbeeld van Chinees kapitaal dat helpt om in de behoeften van Israël te voorzien en tege­lijker­tijd grotere Chinese belangen te dienen, is de betrok­ken­heid van Peking bij het zogenaamde 'Red-Med'-project, een 300 kilometer lange spoorlijn die Askelon (aan de Mediterranean Sea) met de Rode Zee (Red Sea) verbindt.

De Israëlische regering, die 'Red-Med' economisch van vitaal belang acht voor de toekomst van het land, reageerde enthousiast op het aanbod van China om ervaren arbeids­krachten en een investering van ongeveer $ 2 miljard aan te bieden.
Het is belangrijk voor Israël dat er een alternatief is voor het Suezkanaal in het geval van een toekomstige oorlog die de vrije scheepvaart daar zou belemmeren.

Vanuit het perspectief van China is 'Red-Med' slechts één knooppunt, zij het een belangrijke. China wil ook een netwerk van hoge­snelheids­lijnen aanleggen in Zuidoost-Azië, Afrika en het Midden-Oosten, maar ook in China zelf. Op deze manier kan het land een stap dichter bij de status van super­macht komen.

De rol van Benjamin Netanyahu

Vooral voormalig premier Benjamin Netanyahu was voor­stander van uitbreiding van de econo­mische betrek­kingen met China. In slechts één bezoek aan China in 2017 tekende Netanyahu 10 bilaterale handels­over­een­komsten met de Chinese regering. Als gevolg daarvan organiseerde China in mei 2019 een zakelijke conferentie in de provincie Shandong, die werd bijgewoond door meer dan 100 Israëlische startende bedrijven en duizenden Chinese investeerders.

De banden tussen Israël en China breidden zich verder uit tijdens het bewind van Netanyahu en omvatten nu academische, culturele uitwisselingen en een bloeiend toerisme, dat wil zeggen, totdat de Corona crisis uitbrak.

In januari 2015 ondertekenden China en Israël verder het China-Israël Innovation and Cooperative Action Plan. In het kader van dit drie­jaren­plan werd een alliantie gevormd tussen Chinese en Israëlische univer­siteiten om de onderzoeks- en ontwik­kelings­samen­werking te versnellen. Het Technion in Haifa, de Shantou-universiteit, de universiteit van Tel Aviv, de Tsinghua-universiteit en de Haifa-universiteit werkten in die tijd samen om laboratoria en filialen van Israëlische universiteiten in China op te richten.

Het toerisme zat dus ook in de lift. In slechts drie jaar tijd steeg het aantal Chinese bezoekers aan Israël met bijna 300 procent, van 32.400 in 2014 tot 123.900 in 2017. Bovendien kreeg Israël in 2018 toestemming om rechtstreekse vluchten te starten vanaf de luchthaven Ben Goerion naar vier verschillende steden in China .

Geen diplomatieke doorbraken

Maar groeiende economische banden hebben niet geleid tot een veel Israël-vriendelijker politieke veran­de­ring in de Chinese regering. Peking, bijvoorbeeld, breidt momenteel ook de defensie­banden met Iran uit, de ergste vijand van Israël. Tege­lijker­tijd compliceren ook de uitge­breide defensie­banden van Israël met, en de wapenverkoop aan India, een rivaal van China, de situatie.

China verzet zich ook standvastig tegen Israël in VN-resoluties en weigert Chinese arbeiders toe te staan ​​om te werken in Joodse steden in Judea en Samaria.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden van de tegenstrijdige geopolitieke en economische belangen van China.

Amerikaanse frustratie

De versterking van de economische relatie tussen Israël en China is de Verenigde Staten een doorn in het oog en leidt regelmatig tot wrijvingen tussen Jeruzalem en Washington. Er zijn bepaalde veiligheids­risico's verbonden aan de toenemende Chinese activiteit in Israël, zei de Ameri­kaanse regering. Die risico's bestaan ​​volgens Washington voor zowel Israël als de Verenigde Staten.

Chinese activiteiten in Israël kunnen voor tweeërlei doeleinden dienen. Dat betekent dat ze zowel in het bedrijfsleven als in militaire toepassingen kunnen worden gebruikt. Dit komt omdat veel bedrijven in China staats­eigendom zijn of de bevelen van de regering van Peking opvolgen. Ze zouden kunnen worden gedwongen om gevoelige informatie aan het Chinese leger te overhandigen, een ontwikkeling waar vooral de Amerikaanse regering bang voor is.

Amerika's angsten betreffende de betrekkingen tussen Israël en China gaan een paar decennia terug. Eind jaren negentig zette de regering van toenmalig president Bill Clinton Israël onder druk om de verkoop van het Israëlische Phalcon-radarsysteem aan China te annuleren. De Phalcon wordt gebruikt voor vroegtijdige waarschuwing tegen een vijandige aanval.

Een vergelijkbare druk dwong Israël in 2004 om de verkoop van Harpy onbemande lucht­vaar­tuigen (UAV's) aan China te annuleren. De Harpy UAV is ontwikkeld door Israel Aerospace Industries en verstoort de luchtverdediging van de vijand. De annulering van de verkoop van de Harpy leidde tot een breuk tussen Jeruzalem en Peking. Het duurde jaren voordat deze breuk hersteld was.

Ook op het gebied van telecommunicatie bestaan veiligheidsrisico's. Het Chinese bedrijf Huawei heeft al twee Israëlische bedrijven gekocht en bouwt nu 5G-tele­commu­nicatie-infra­structuur in Israël. Omdat dit het Chinese bedrijf een toegangs­poort tot waardevolle informatie zou kunnen geven, waar­schuwde de voormalige Amerikaanse president Donald Trump, dat de banden tussen de VS en Israël beschadigd zouden kunnen raken als Huawei het project zou uitvoeren.

De huidige regering van president Joe Biden maakt zich ook zorgen over de Israëlisch-Chinese samen­werking, maar Biden heeft de kwestie niet ter sprake gebracht tijdens het recente bezoek van premier Naftali Bennett aan het Witte Huis.

Gebrek aan overzicht?

Terwijl de VS het Comité voor Buiten­landse Inves­te­ringen in de Verenigde Staten (CFIUS) hebben opgericht, heeft Israël momenteel geen agent­schap dat buiten­landse inves­te­ringen in het land kan onder­zoeken op mogelijke veiligheidsrisico's. Er wordt algemeen aangenomen dat de Mossad, de buitenlandse veiligheidsdienst van Israël, deze risico's onderzoekt.

Een tweede punt van zorg is dat de Chinese aan­wezigheid in Israël kan worden gebruikt voor spionage. De nieuwe haven van Haifa is daar een goed voorbeeld van. De Amerikaanse Zesde Vloot en veel Israëlische onderzeeërs meren hier vaak aan. De Amerikanen vreesden, dat als China een deel van de haven zou gaan beheren, het camera's zou installeren en toegang zou krijgen tot radio- en mobiele netwerken. Bijgevolg zouden de Chinezen de Amerikaanse militaire activiteiten en scheepsbewegingen in de Middellandse Zeekunnen volgen. Er bestond de vrees dat de Ameri­kaanse marine Haifa nu zou negeren, maar die vrees is tot nu toe ongegrond gebleken.

Dit alles plaatst de militaire relatie tussen de VS en Israël in een moeilijke situatie. Hoewel het besluit om Chinese aan­wezig­heid in Haifa toe te staan ​​de econo­mische ontwikkeling van Israël een boost zal geven, laat het zien dat Israël voorrang geeft aan groei boven gemeen­schap­pe­lijke veilig­heid met de VS.

Israël begeeft zich daarom op glad ijs in de betrekkingen met de huidige en vorige Ameri­kaanse regeringen. Enerzijds weet de regering in Jeruzalem dat de Ameri­kaanse belangen niet kunnen worden genegeerd in haar betrek­kingen met China. Aan de andere kant ziet Israël echter ook dat het Midden-Oosten ingrijpende veran­de­ringen ondergaat en dat de VS zich aan het terug­trekken is  als de dominante buitenlandse mogendheid in de regio.

China, Rusland, Turkije en Iran vullen het vacuüm dat door de VS is achter­gelaten, en dit verklaart waarom Israël zijn banden met Rusland en China blijft verster­ken, terwijl het zich verzet tegen de opkomst van Turkije en Iran.

Lees ook:
VS bezorgd over banden tussen Israël en China,
De ware reden voor Pompeo’s flitsbezoek aan Israël,
Drijft China de landen Amerika en Israël uit elkaar?,
China strijdt om Israëlische goedgezindheid,
Israël bezorgd over alliantie tussen China en Iran

Wilt u meer nieuws over Israël ontvangen? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.