Wat het Kerstfeest met politiek te maken heeft

woensdag 22 december 2021 |  David Lazarus
De meeste mensen geloven dat het Kerstfeest niets met politiek te maken heeft. Maar het begin van het Nieuwe Testament, de genealogie in het evangelie van Mattheüs, leert ons het tegendeel.

Afbeelding: Arabische christenen nemen op Kerstavond deel aan de kerstparade in de Noord- Israëlische stad Nazareth.(Foto: Anat Hermony/Flash90)

Het kerstverhaal begint met Mattheüs die vier vrouwen vermeldt in het geboorte­verhaal van Jezus: Tamar, Rachab, Ruth en 'zij die de vrouw van Urias was'. Alleen al het opnemen van een enkele vrouw in de stamboom van een toekomstige koning zou veel­bete­kenend zijn geweest, maar hier worden meteen vier vrouwen genoemd. Hier wordt duidelijk stelling genomen tegen de door mannen gedomineerde patriarchale samen­leving van de eerste eeuw.

Nu moet gezegd worden, dat het hier niet om een willekeurig geliefde vrouw gaat. Drie van de vier vrouwen waren niet eens Israëlieten. Tamar, Rachab en Ruth waren buitenlandse immigranten. En 'zij die de vrouw van Uria was' (alsof iemand haar identiteit zou kunnen verbergen, maar we weten allemaal wie zij is) was getrouwd met een buitenlander.

Oh ja, en even voor de duidelijkheid:

  • Tamar - Verkleed als prostituee om haar schoonvader te verleiden.
  • Rachab - Was een prostituee en een verraadster.
  • Ruth - Een buitenlandse, maar ze was in ieder geval een aardige dame.
  • Bathseba - Pleegde overspel met de koning en werd betrapt op naakt baden in het openbaar.

De geschidenis in Bethlehem plant voor ieder zichtbaar een banier in het zand van de Joodse samen­leving van de eerste eeuw, en proclameert dat er een nieuwe koning en een nieuw koninkrijk zal komen en dat de regels, wetgevers en sociale normen op het punt staan te worden veranderd.

De politiek van het Kerstfeest

En wie had gedacht dat een andere vrouw, die dit keer simpelweg 'de moeder van' wordt genoemd, de openings­speech zou houden in een machtsstrijd die op het Kerstfeest ontketend zal worden? De zogenoemde Lofzang van Maria in het Lukas­evangelie is een romantische kerkelijke liturgie geworden, maar in werkelijkheid is het een revolu­tionaire boodschap van een bezorgde moeder.

'Hij heeft een krachtig werk gedaan door Zijn arm. Hij heeft hen die hoogmoedig zijn in de gedachten van hun hart, uiteengedreven.
Hij heeft machtigen van de troon gestoten en nederigen heeft Hij verhoogd.
Hongerigen heeft Hij met goede gaven verzadigd en rijken heeft Hij met lege handen weggezonden'.
(Lucas 1: 51-53 HSV)

Het politieke karakter van deze subversieve verklaringen over gerechtigheid, bevrijding en het verdrijven van de troon, die meer weghebben van een strijdkreet dan van een lied, is hun land­genoten niet ontgaan. Koning Herodes begreep dit meteen. Hij was gewend om minachting voor de troon in de kiem te smoren, denk maar aan de moord op zijn vrouw, drie zonen, schoon­moeder, zwager en een oom, om nog maar te zwijgen van alle Joodse baby's die rond de kerst geboren waren!

Ook de herders waren 'zeer bevreesd' toen de engelen verschenen om hen te vertellen dat er een nieuwe koning geboren zou worden (Lucas 2:9). Het klinkt zeker niet alsof ze zingend op pad gingen toen ze het nieuws hoorden. Bethlehem ligt gevaarlijk dicht bij een van Herodes' paleizen, en de herders wisten dat Herodes iemand die zijn gezag durfde aan te vechten, snel zou opsporen.

We mogen niet vergeten dat Herodes voor de koloniale machten van Rome regeerde en dat het volk van Israël en hun land onder militaire bezetting leefde.

De omvang van de macht en heerschappij van Rome doordrong elk aspect van de wereld van de Joodse natie. Lukas vertelt: 'En het geschiedde in die dagen dat er een gebod uitging van keizer Augustus dat heel de wereld ingeschreven moest worden'. Jozef en Maria, nu zwanger, moesten de lange en zware reis naar Bethlehem maken om deel te nemen aan de volkstelling, die er voor moest zorgen dat ze de hoge belasting betalen die Herodes via corrupte tollenaars van de Joden liet innen.

In deze sfeer krijgt Maria's lofzang een heel nieuw perspectief. De Joden wilden vrijheid en Kerstfeest was als een staatsgreep. Het verhaal van de geboorte van de Messias zou verdoezeld kunnen worden om het op een schattig kinder­verhaal te laten lijken. Maar in werkelijk­heid was het een machts­strijd vol bedrog, moord en politieke intriges. Messias betekent 'gezalfde', een titel die aan de koning wordt verleend. Je kunt niet koning, heerser of president zeggen en buiten de politiek blijven.

Het kerstverhaal is misschien verontrustend en vol geweld, maar het belooft ook vrede. Zacharias, de vader van Johannes de Doper, zingt een lied ter ere van het Messiaskind dat op het punt staat geboren te worden en dat 'onze voeten zal richten op de weg van de vrede.' (Lucas 1:79). De engelen zingen ook bij het nieuws van zijn geboorte: 'Glorie aan God in de hoge en vrede op aarde, in mensen een welbehagen' (Lucas 2:14).

Natuurlijk is de vrede die de Bijbel belooft niet alleen de afwezigheid van oorlog. Hij is 'Shalom', wat het herstel van de hele schepping onder Gods heer­schappij betekent. Het gaat er de profeten, apostelen, engelen en de Messias zelf niet in de eerste plaats om, het leven op aarde te verbeteren, ze roepen op tot volledige verlossing. En dat, vrienden, betekent dat onze wereld op zijn kop gezet moet worden om de goede kant boven te krijgen.

Mogen de 'Merry Christmas' en 'Joy to the World' van dit jaar onze vaste hoop op Jezus, onze Koning, weer­spiegelen, Die 'vrede op aarde en een welbehagen in de mensen' zal brengen.
David Lazarus

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.