100 jaar: Gaza was nooit een vrije Staat

donderdag 16 september 2021 |  Aviel Schneider
De stad Gaza is door de geschiedenis heen altijd een bron van verzet in de regio geweest. En in onze tijd is het niet anders, want Hamas, een soevereine regering ooit door het volk gekozen, is steeds weer in staat gebleken Israël als de schuldige van haar problemen aan te wijzen.

De Gazastrook is altijd bezet gebied geweest. De bezetting begon in 1917, toen Ottomaanse troepen de inwoners van Gaza Stad om strategische redenen evacueerden, en hen naar Jaffa, Hebron, Jeruzalem en zelfs naar Homs en Aleppo in Syrië stuurden.

Na de nederlaag van de Ottomanen tijdens de Eerste Wereldoorlog, bezetten de Britten de Gazastrook. Vanaf 1921 maakte de Gazastrook deel uit van het Britse Mandaat voor Palestina. Acht jaar later werden de meeste Joodse families uit de Gazastrook verdreven tijdens anti-Joodse rellen.

Als gevolg van het VN-verdelingsplan van 1947, de oprichting van de Staat Israël in 1948 en de Onaf­hanke­lijk­heids­oorlog direct daarna, werd de Gaza­strook bezet door Egypte. Het kreeg zijn geografische vorm en zijn naam ‘Gazastrook' in de daarop volgende wapen­stilstands­over­een­komst. Van 1948 tot 1967 werd de Gazastrook door Egypte bezet en bestuurd. Tijdens de Sinaï-campagne van 1956 werd de kuststrook tijdelijk door Israël bezet, maar viel als gevolg van inter­nationale druk weer terug aan Egypte.

Israël bezet Gaza in de Zesdaagse Oorlog

Elf jaar later, in 1967, werd de Gazastrook door Israël bezet tijdens de Zesdaagse Oorlog. Ook het Egyptische Sinaï-schiereiland werd door Israël veroverd, maar werd in 1982 geleidelijk aan weer ontruimd, als gevolg van het Israëlisch-Egyptische vredesverdrag van 1979.

Ondertussen keurde Israël de bouw van Joodse neder­zettingen in de Gazastrook goed. De toenmalige Egyptische president Anwar al-Sadat wilde de strook niet terug hebben. Zo'n 8.000 Joodse pioniers woonden toen in 21 nederzettingen, vooral in het zuidelijk deel van de Gazastrook, op zand­heuvels waar geen Palestijnen woonden. Sadat waste dus zijn handen in onschuld en de Gazastrook bleef onder Israëlische bezetting tot het in 2005 werd ontruimd als onderdeel van Ariel Sharon's eenzijdige 'disengagement plan'.

Gedwongen evacuatie van de Joodse nederzetting Kfar Darom in de Gazastrook in 2005. (Foto: Yossi Zamir/Flash90)

Hamas neemt de macht over

Het militante Hamas-regime heeft sinds juni 2007 in de Gazastrook de macht overgenomen. Eind 2008 esca­leerde het conflict met Israël en brak de eerste Gaza-oorlog uit, in Israël 'Operatie Gegoten Lood' genoemd. Sindsdien zijn vanuit de kustenclave 17.500 raketten op Israël afgevuurd.

De Gazastrook is dus al gedurende 100 jaar bezet gebied. Zestien jaar geleden was het Israël dat vertrok, en daarmee de mensen daar een unieke kans op zelf­bestuur gaf. Maar sinds Hamas aan de macht is, bevindt het gebied zich in een soort juridisch ongewisse situatie. Volgens de Oslo-akkoorden maakt de Gaza­strook juridisch deel uit van gebieden die zijn aange­wezen voor Palestijnse autonomie, maar het gebied is al die jaren politiek gescheiden gebleven van de Fatach-regering in Ramallah, en van de Westelijke Jordaan­oever.

'Om die reden wordt de verantwoordelijkheid vaak afgewenteld op Israël', verklaart inter­nationaal juridisch deskundige Dr. Dana Wolf. 'Israël is sinds 2005 niet meer fysiek aanwezig in Gaza, en de juridische status van Gaza is sindsdien niet opnieuw vastge­steld. En dus functioneert Israël in een strategisch vacuüm, waarbij enerzijds de Gaza­strook in de ogen van de publieke opinie in de wereld tot de Palestijnse autonomie behoort, terwijl het anderzijds nog steeds bezet is door Israël. Maar de facto is de Gazastrook een soevereine entiteit, en op zichzelf aange­wezen. Een soevereine entiteit die al jaren een gewapende strijd voert tegen Israël, en de Israëlische burger­bevolking bedreigt met raketten'.

In de Gazastrook heeft Hamas de leiding. Strijders van de Qassam Brigades, de militaire tak van de organisatie. (Foto: Abed Rahim Khatib/Flash90)

Wie heeft nu de leiding in de Gazastrook?

Technisch gezien heeft Israël geen effectieve controle over de Palestijnse bevolking in de Gazastrook. Israël wijst de beschuldiging, dat de blokkade van Gaza over land, over zee en door de lucht als een bezetting kan worden gezien, van de hand. Israël wil alleen de smokkel van militaire goederen verhin­deren, die Hamas gebruikt om de Joodse Staat aan te vallen. 'De Gazastrook is een erg gecom­pli­ceerde situatie en daar­door vergeten mensen in het buiten­land vaak hoe ze zelf zouden reageren als een vijand hen de klok rond met raketten zou bestoken', vervolgde dr. Wolf. ‘Over het algemeen hebben de mensen in het buitenland geen idee wat er in de Gazastrook werkelijk aan de hand is'.

Sinds Hamas de macht overnam, draagt zij wettelijk verant­woorde­lijk­heid voor de Gazastrook, een soeve­reine regering die door het volk is gekozen. Volgens Wolf moet dit feit erkend worden door de inter­nationale gemeenschap. Als soevereine entiteit zal het Hamas-regime, net als elke andere speler op het wereld-toneel, moeten erkennen dat als iemand haar aanvalt en haar burgers in gevaar brengt, de andere partij daarop zal reageren. Het probleem is dat het wereld­wijde publiek onmiddellijk sympathiseert met de Palestijnse burgers, die ook daadwerkelijk lijden, maar vooral en in de eerste plaats omdat ze worden uitgebuit door hun eigen radicale leiders in hun strijd tegen Israël. De gruwelijke foto's en video's uit de Gaza­strook leiden de wereld af van de waarheid, dat Hamas de volledige verant­woorde­lijk­heid draagt voor het Gazaanse volk, en niet Israël.

Hamas-chef Yahya Sinwar tijdens een overwinningsfeest na de laatste ‘ronde' met Israël. (Foto: Atia Mohammed/Flash90)

Het feit dat Israël de Gazastrook, tijdens de oorlog, van water en elektriciteit voorzag, werd gedaan vanuit een oogpunt van mede­leven met het lijden van de bevolking. Maar dat neemt niet weg dat het Hamas is, die de verant­woorde­lijk­heid draagt voor de twee miljoen Pales­tijnen in de Gazastrook, en niet Israël.

Toch was het Israël dat de bevolking van Gaza in 2005 voor het eerst verloste van een van zijn vele bezet­tingen. In plaats van die kans te benutten, werd ze wegge­worpen als gevolg van haat, met raketten en met terreur.

De zeestraat waaraan Gaza gelegen is, is de belang­rijkste slagader van de oude wereld, een route die in de oudheid de grote mogend­heden met elkaar verbond. Eerst waren het Egypte en Mesopotamië, later profiteerden ook Griekenland en Rome ervan.

Rabbijnen en historici beschrijven vaak hoe vijandig Gaza de hele geschie­denis door tegenover Israël stond, zelfs al in bijbelse tijden. De stad Gaza komt in de geschie­denis altijd naar voren als een bron van verzet in de regio. En zolang de bevolking van Gaza ontevreden is, zal dat van invloed blijven op het leven en welbe­vinden van de Israëlische bevolking.

Wilt u meer nieuws over Israël ontvangen? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.