Pogingen om Netanyahu ten val te brengen zijn mislukt

Sunday, April 19, 2020 |  Yossi Aloni
Naast de strijd tegen Covid-19 heeft Israël te kampen met de ergste politieke crisis in zijn bijna 72-jarige geschiedenis. Na anderhalf jaar en drie verkiezingen zit Israël nog steeds diep in een politieke impasse zonder duidelijke mogelijkheid om in de nabije toekomst een nieuwe regering te vormen.

Na de recentste verkiezingen op 2 maart 2020 leek het, dat de kans was gekomen om Benjamin Netanyahu uit de macht te verwijderen. Netanyahu's rechtse blok kreeg slechts 58 zetels, terwijl het oppositionele centrum-linkse blok, dat collectief bekend maakte dat ze Benny Gantz aanbevelen om een coalitie te vormen, 62 zetels kreeg. De Israëlische president Re’oeven Rivlin gaf Gantz vervolgens het mandaat om binnen 28 dagen een regering te vormen.

Vorming van een minderheidsregering
Theoretisch was er één mogelijkheid voor de voormalige IDF stafchef, het samenstellen van een minderheids­regering die afhankelijk was van de externe steun van de Gezamenlijke Arabische Lijst. Deze overwegend Arabische partij, onder leiding van Ayman Odeh, kreeg een ongekend resultaat van 15 zetels en werd de derde grootste partij in de Knesset.

Maar wegens de vele beloften van Gantz gedurende de hele campagne, om géén regering te vormen die gebaseerd is op de externe steun van de Gezamenlijke Lijst, ontwikkelde zich een felle oppositie binnen de partij. Twee Knessetleden van de lijst Blauw-Wit, Yoaz Hendel en Zvika Hauser, kondigden aan dat ze een dergelijke regering niet zouden steunen en tegen zouden stemmen. Dit maakte de positie van Gantz alleen maar ingewikkelder en beperkte zijn mogelijk­heden om te manoeuvreren, waardoor hij geen andere keuze had dan onderhandelingen aan te gaan met Netanyahu om een eenheids­coalitie te vormen.

Tegelijkertijd kondigde Blauw-Wit aan, dat ze het Knessetlid Meir Cohen zouden benoemen tot voorzitter van de Knesset. Dit zou een strategische zet zijn, die hen in staat zou stellen om 'anti-Bibi' wetgeving na te streven, die zou voorkomen dat een MK die geconfronteerd wordt met een criminele aanklacht, een regering mag leiden.

De Israëlische premier heeft de Corona-crisis verstandig gebruikt om de druk op Gantz op te voeren om een eenheidscoalitie aan te gaan. Netanyahu herkende de existentiële dreiging voor zijn politieke carrière in de benoeming van Meir Cohen, en dreigde Gantz met het stopzetten van de onder­hande­lingen als Blauw-Wit deze stap zouden doorzetten.

Netanyahu's winst, Gantz's verlies
Benny Gantz bewees opnieuw een politieke amateur te zijn, toen hij abrupt verklaarde dat hij zichzelf in plaats van Meir Cohen zou benoemen tot Knessetvoorzitter, om de voortzetting van de onderhandelingen over de eenheidscoalitie te waarborgen. De zelfbenoeming van Gantz leidde tot het uiteenvallen van de lijst Blauw-Wit. Twee van de leiders – Yair Lapid, leider van de partij Yesh Atid, en Moshe 'Bogie' Ya'alon, voorzitter van Telem - verlieten de lijst met gevoelens van verraad; ze zagen dat Benny Gantz zich overgaf aan Netanyahu's voorwaarden en wanhopig op zijn knieën in een val kroop.

Benjamin Netanyahu toonde opnieuw zijn politieke genialiteit en expertise door de enige lijst (Blauw-Wit) te elimineren die een alternatief vormde voor zijn door Likoed geleide regering. Op dit moment lijkt het erop, dat Netanyahu in een vierde ronde van de verkiezingen met een flinke overwinning zou finischen.
De lijst Blauw-Wit kreeg meer dan een miljoen stemmen in elk van de laatste drie verkiezingen. Maar hoewel ze een zeer stormachtig politiek jaar verenigd hadden overleefd, bestaat de zogenaamde 'cockpit' (de bijnaam in de media voor de vier leiders van de partij - Gantz, Ashkenazi, Ya'alon en Lapid) nu uit bittere politieke rivalen.


In deze cartoon van Guy Morad (Yediot Achronot) verwelkomt de familie Netanyahu zijn nieuwe coalitiepartner Benny Gantz met ‘Welkom in de cockpit’. Volgens de Israëlische media betrekt Bibi zijn vrouw Sara en zijn oudste zoon Yair bij politieke beslissingen. Daar moet Gantz wel rekening mee houden.

Als gevolg daarvan onderhandelt het rechtse blok met 58 zetels over de vorming van een eenheidscoalitie met Benny Gantz, die nog over 17 van de oorspronkelijke 33 zetels van Blauw-Wit beschikt. Ondanks het feit, dat Blauw-Wit nu nog maar half zo groot is als de Likoed (36 zetels), heeft Netanyahu ingestemd met een regering met een gelijk aantal ministers van elke partij voor een periode van drie jaar. De drie jaar zullen worden verdeeld volgens een roulatie, waarbij Netanyahu de eerste anderhalf jaar als premier zal dienen en Benny Gantz hem voor de rest zal vervangen.

Netanyahu's onbetrouwbare beloften
Velen hebben moeite om te geloven, dat Netanyahu zich aan zijn woord houdt en over anderhalf jaar terugtreedt. In plaats daarvan zijn politici en experts ervan overtuigd dat Bibi Gantz weg zal manouvreren, de Knesset zal ontbinden en verkiezingen zal houden voordat Gantz de kans krijgt om te regeren.
Zoals opgemerkt, wijzen recente peilingen er duidelijk op, dat de Likoed, als gevolg van het uiteenvallen van de lijst Blauw-Wit, 40 in plaats van de huidige 36 zetels zal krijgen. Bovendien wordt verwacht, dat het rechtse blok in totaal 64 zetels zal krijgen, wat de vorming van een regering onder leiding van Netanyahu mogelijk zou maken.

Het wordt steeds duidelijker, dat het langdurige onder­handelings­proces voor een eenheids­regering slechts een façade kan zijn voor Netanyahu's echte wens – nieuwe verkiezingen. Steeds meer berichten van hooggeplaatste Likoedleden geven aan, dat Netanyahu erop aandringt de onderhandelingen zoveel mogelijk te rekken om een geschikt moment te bereiken om verkiezingen uit te schrijven.

Zijn contacten met Blauw-Wit hebben hem ook veel kritiek van rechts opgeleverd. Veel van de kritiek richt zich op de concessies die Netanyahu heeft gedaan op het gebied van het buitenlands beleid (ze waren het erover eens, dat Netanyahu met Gantz zal moeten overleggen voordat hij delen van de Westelijke Jordaanoever gaat annexeren), bij het ministerie van Justitie (MK Avi Nissenkorn van Blauw-Wit zal naar verwachting minister worden), en op de bereidheid om een regering te vormen met een gelijk aantal ministers waardoor uiteindelijk veel Likoed MK's geen ministerspositie zou krijgen.

Netanyahu en Gantz konden deze week overeen­stemming bereiken. Alles was klaar - de overeenkomst werd ondertekend en de voorbereidingen voor een gezamenlijke verklaring en ceremoniële eedaflegging van de nieuwe regering begonnen. Maar voordat de inkt van de overeenkomst was opgedroogd, stortte de overeenkomst in. Als gevolg van grote druk van rechts eiste Netanyahu een heropening van de gesprekken rond de Justitiële Selectiecommissie, zodat de Likoed invloed zou hebben op haar beslissingen.

Bibi blijft in zijn ambt
Wat zeker is, is dat Netanyahu er bovenop is gekomen en nu met een win-win situatie wordt geconfronteerd. Of hij wordt de komende anderhalf jaar premier gedurende zijn rechtszitting (hij denkt dat wanneer hij als premier naar de rechtbank gaat, dit zijn juridische situatie aanzienlijk verbetert), of Israël gaat in de zomer naar een vierde verkiezingsronde, waarin zijn kansen om te winnen drastisch zijn toegenomen, dankzij het feit dat centrumlinks uiteen is gevallen.

Benjamin Netanyahu heeft keer op keer bewezen dat hij de slimste en meest ervaren politicus van Israël is. Ondanks de onvermoeibare pogingen om hem uit het zadel te wippen, blijft hij hier.
Indien iemand naar aanvullend bewijs zoekt, kijk dan niet verder dan naar de kleine lettertjes van het regeerakkoord, waarin staat dat als Netanyahu om welke juridische reden dan ook geen regering kan vormen, de Knesset moet worden ontbonden. In wezen betekent dit, dat beide partijen de verantwoordelijkheid voor nieuwe verkiezingen bij het Hooggerechtshof hebben gelegd in plaats van bij zichzelf, want indien de rechters zouden bepalen dat Netanyahu juridisch niet langer als premier mag dienen, wordt de Knesset ontbonden.

Wilt u meer nieuws over Israël ontvangen? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.