De Chocolade Christenen - een stukje hemel op aarde

donderdag 16 april 2020 |  Charles Gardner
Zichzelf verwennen met een doos chocolaatjes lijkt voor sommigen bijna een religieuze ervaring. Misschien zit daar een element van waarheid in, omdat vrijwel alle grote Britse chocoladebedrijven zijn opgericht door christenen; en er is zelfs een verband met Israël.

Afbeelding: De Anglicaanse Internationale School in Jeruzalem, oorspronkelijk gebouwd als ziekenhuis en ook gebruikt als tijdelijk militair hoofdkwartier tijdens de bevrijding van de stad door de Britten in 1917. (Foto: Linda Gardner)

De meesten van hen waren Quakers, die radicale discipelen van Jezus waren, die in vroegere tijden veel vervolgd werden vanwege hun geloof, omdat hun uitbundigheid en passie letterlijk de fundamenten van de formele religie deden schudden. Soms beefden ze van emotie terwijl ze aanbaden - vandaar hun bijnaam.

Omdat hun principes hen verboden om veel beroepen uit te oefenen, waaronder alcoholische dranken, gingen ze in zaken met de productie van niet-alcoholische dranken.

Joseph Rowntree en andere Quakers zoals Fry en Cadbury kwamen op het idee om de nederige cacaoboon (geïmporteerd uit Zuid-Amerika) te gebruiken om een heerlijke chocoladedrank te maken - de repen kwamen later - met behulp van een of twee lepels van de kostbare suiker, die van de Caribische riet­suiker­plantages werd gehaald.

De industrie kwam op gang en leverde al snel werkgelegen­heid op voor duizenden mensen in Bristol, Birmingham en York, waar nu een museum is gevestigd - York's Chocolate Story - dat bezoekers van over de hele wereld trekt.

Eerlijkheid en integriteit waren hun sleutelwoorden, waarbij het welzijn van hun werknemers en van de gemeenschap in het algemeen altijd voorop stond.

De oprichting van een tehuis om de geesteszieken op een humane manier te verzorgen was een voorbeeld van hun vroege filantropie. En de Rowntree's waren een van de eersten die betaalde vakanties en een bedrijfs­pensioen­regeling aanboden, evenals een bedrijfsarts en een tandarts. Ze waren hun tijd ver vooruit wat betreft het industriële welzijn en boden arbeids­voorwaarden en -omstandigheden aan die pas veel later in andere bedrijfstakken kwamen.

Rowntree bouwde ook New Earswick aan de rand van York om schone, betaalbare huisvesting te bieden - naar het voorbeeld van George Cadbury die een modeldorp in Bournville, vlakbij Birmingham, had opgezet, dat nog steeds tot de meest gevraagde woonwijken van het land behoort. Het had ook duidelijke zakelijke voordelen, wanneer je een tevreden personeelsbestand hebt dat in een prettige omgeving woont.

Richard Cadbury, de broer van George, werd ook betrokken bij de zending onder de Joden en stierf in feite in Jeruzalem. Tijdens een reis door het Midden-Oosten in 1899 kreeg hij difterie in Egypte, en hij werd door de zending van de kerk onder de Joden verzorgd in het ziekenhuis dat zij in de Profetenstraat hadden gebouwd. Helaas stierf hij daar, maar niet voordat hij enorm onder de indruk was van het werk van de Church’s Ministry among Jewish people (CMJ).

Vervolgens werd een ziekenhuisafdeling naar hem vernoemd. Maar nadat de Joodse inwoners begonnen waren met de bouw van hun eigen ziekenhuizen, werd het gebouw een onderwijscentrum, dat nu bekend staat als de Anglicaanse Internationale School, waar leerlingen uit zo'n 40 verschillende landen les krijgen.

In 1917, toen de Britten de stad bevrijdden, werd het gebruikt als een tijdelijk militair hoofdkwartier waar leidende officieren, waaronder de beroemde Lawrence of Arabia (Kolonel T.E. Lawrence), hun intrek namen.

Richard's 22-jarige dochter Helen, die hem vergezelde op de rondreis, trouwde later met de Amerikaanse zanger-evangelist Charles Alexander en ontwikkelde de Pocket Testament League tot een wereldwijde organisatie, gedragen door een jeugdvisie om het evangelie op school te delen door zakken in jurken te naaien zodat zij en haar vrienden hun Nieuwe Testament bij zich konden dragen.

Helen stierf, 92 jaar oud, in 1969. En op haar grafsteen staat een verwijzing naar de Bijbeltekst Romeinen 1.16, ‘Want ik schaam mij niet voor het Evangelie van Christus, want het is een kracht van God tot zaligheid voor ieder die gelooft, eerst voor de Jood, en ook voor de Griek.’

John Cadbury (de vader van Richard) was niet alleen bezig met zijn bedrijf maar investeerde ook zijn energie in de strijd tegen industriële vervuiling, kinderarbeid en dierenmishandeling en richtte zo de maatschappij op die de RSPCA (de Britse dierenbescherming) werd.

Joseph Fry hield een gebedsbijeenkomst voor alle arbeiders en Cadbury's volgde zijn voorbeeld, terwijl Rowntree's een predikant in dienst nam om te zorgen voor de pastorale behoeften van de jonge mannen. Er werd ook voorzien in een gratis ontbijt, naast een groot aantal sociale en recreatieve voorzieningen. Dat klinkt als de hemel op aarde - en zeker een uitdaging voor de zakenwereld van vandaag!

Charles Gardner is auteur van Israel the Chosen, Peace in Jerusalem, en A Nation Reborn.

Wilt u meer nieuws over Israël ontvangen? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.