Zal het coronovirus de politieke crisis in Israël oplossen?

Friday, March 13, 2020 |  Yochanan Visser
Terwijl de corona-crisis in Israël met de dag groter werd en steeds meer invloed had op vele aspecten van het leven in de Joodse Staat, waren de verliezers van de laatste parlementsverkiezingen geobsedeerd door politieke spelletjes die voortkwamen uit de haat tegen één man: premier Benyamin Netanyahu.

Kachol Lavan (‘Blauw en Wit’), die de verkiezingen heeft verloren van Likoed, samen met Gesher, Arbeidspartij en Meretz, probeert Netanyahu tegen de wil van het Israëlische volk te verdrijven. De partij was doof voor oproepen om een nationale noodregering te vormen in het licht van de crisis. De partij, die met één doel werd opgericht (zich te ontdoen van een rechtse regering onder leiding van Netanyahu), ging in onderhandeling met de andere winnaar van de verkiezingen. Dit is de Gezamenlijke Lijst van Arabische partijen, die 15 zetels in de nieuwe Knesset veroverde.

De stap naar een door de Arabische partijen gesteunde minderheidsregering kwam nadat Kachol Lavan al snel toegaf aan alle eisen van Yisrael Betenoe-leider Avigdor Lieberman. Dit is een andere Netanyahu-hater, die allerlei maatregelen eist om van het Joodse karakter van Israël af te komen. Lieberman haat de ultraorthodoxe Joden in Israël evenzeer als zijn voormalige baas in de Balfourstraat en wil dat de regering wetgeving invoert die de status quo op het gebied van religieuze zaken, die sinds de oprichting van het moderne Israël bestaat, verandert.

Samen zouden Yisrael Betenoe, die ideologisch gezien een rechtse partij is, Kachol Lavan en de fusie van Meretz, Arbeid en Gesher slechts 47 zetels hebben: 14 te weinig voor een nipte meerderheidsregering. Het kostte Kachol Lavan-leider Benny Gantz een paar dagen om triomfantelijk aan te kondigen dat ‘iemand te vroeg feest aan het vieren was’: een verwijzing naar Netanyahu, die de verkiezingsresultaten als ‘een grote overwinning’ had bestempeld. Gantz ging vervolgens over tot het breken van een verkiezingsbelofte over een Joodse meerderheidsregering, die hij later veranderde in een Zionistische meerderheidsregering, en kondigde aan dat zijn partij onderhandelingen zou aangaan met de Arabische partijen. Deze partijen zijn allemaal anti-Zionistisch en gedragen zich vaak als vijanden van Israël.

Eisen van de Arabische partijen
Om de omvang van de aankondiging van Gantz te begrijpen hoeft men zich alleen maar te verdiepen in het politieke platform van de Gezamenlijke Lijst, die in sommige opzichten doet denken aan die van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO). De Arabische partijen willen een vredesproces met de Palestijnse Arabieren dat gebaseerd moet zijn op de zogenaamde tweestatenoplossing, met grenzen die onverdedigbaar zouden zijn, met andere woorden, een terugkeer naar de wapenstilstandslijnen van 1948. Jeruzalem moet volgens de Arabische partijen opnieuw worden verdeeld en moet de hoofdstad van een Palestijnse Staat worden. Volgens Mtanes Shihadeh, de leider van de fel anti-Israëlische Baladpartij, zal de Gezamenlijke Lijst de nietigverklaring eisen van de Kaminitz-wet, die betrekking heeft op illegale bouw, en de Natiestaatwet, waarin Israël gedefinieerd wordt als de natiestaat van het Joodse volk.

De Kaminitzwet, een amendement van 2017 op de Planning and Building Law, was gericht op het versterken van ‘de handhaving en bestraffing van planning- en bouwovertredingen.’ De wetswijziging was bedoeld om een einde te maken aan de ongebreidelde illegale bouw in de Israëlisch-Arabische sector. Volgens de Gezamenlijke Lijst heeft Israël echter een ernstige huisvestingscrisis in de Arabische steden en dorpen gecreëerd door ‘systematische discriminatie’ toe te passen bij de ruimtelijke ordening van de staat en de toewijzing van grond voor bouwdoeleinden.

Als Kachol Lavan wil dat de Arabische partijen de regering van Gantz van buitenaf steunen, dan zal het een andere belofte die voorafging aan de verkiezingen moeten breken: namelijk het toepassen van de soevereiniteit over de Jordaanvallei.

Het politieke manifest van de Gezamenlijke Lijst, ‘Vrede onder de naties en nationale rechten’ eist bovendien dat Israël een einde maakt aan de ‘bezetting van alle Palestijnse, Syrische en Libanese gebieden die in 1967 zijn veroverd.’ Israël moet ‘alle nederzettingen en het racistische afscheidingshek ontwortelen,’ zegt het manifest, verwijzend naar het veiligheidshek dat Israël heeft gebouwd om de golf van zelfmoordaanslagen tijdens de zogenaamde Tweede Intifada, de oorlog van Yasser Arafat tegen Israëlische burgers, een halt toe te roepen. Israël moet ook alle ‘politieke gevangenen’ vrijlaten, zegt het manifest, verwijzend naar Palestijnse terroristen die een straf uitzitten in Israëlische gevangenissen. Daarnaast moet Israël volgens de Gezamenlijke Lijst de uitvoering van het niet-bestaande ‘recht op terugkeer’ voor Palestijns-Arabische vluchtelingen toestaan.

De Gezamenlijke Lijst heeft ook duidelijk gemaakt dat zij de gewelddadige Palestijns-Arabische strijd tegen ‘de bezetting en hun strijd voor de vrijheid’ steunt en het nieuwe plan van de Amerikaanse president Trump voor de oplossing van het Arabisch-Israëlische conflict afwijst. Daarnaast eisen de Arabische partijen dat Israël een einde maakt aan de niet-bestaande landblokkade van Gaza en verwerpen zij de Israëlische eis dat het Palestijnse leiderschap Israël erkent als de natiestaat van het Joodse volk.

Onenigheid binnen Kachol Lavan
Terwijl de onderhandelaars van Kachol Lavan hun gesprekken met de leiders van de Arabische partijen voortzetten, werd het duidelijk dat niet elke politicus van de partij blij was met deze onderhandelingen. De Kachol Lavan-parlementsleden Yoaz Hendel en Zvi Hauser uitten hun verzet tegen de poging om de Arabische partijen in te zetten voor een linkse minderheidsregering en veroorzaakten een oproer in de partij. De twee parlementsleden voerden een verhitte discussie met de leiders van Kachol Lavan, maar hielden vast aan hun standpunt, waarna Gantz eiste dat ze zouden aftreden uit de Knesset, voordat deze volgende week wordt beëdigd.

Op dinsdag maakte Orly Levy-Abecassis, een ander parlementslid van het linkse blok, duidelijk dat ze niet voor een door Gantz geleide Arabisch gesteunde minderheidsregering zou stemmen. De Gesher-leider schreef op haar Facebook-pagina dat ze zo'n regering niet zou steunen. Ook zei ze dat ze zichzelf niet meer ‘verplicht [zag] om samen te werken met Meretz’, iets wat haar door Arbeid-leider Amir Peretz werd opgedrongen. Als Hendel, Hauser, en Levy-Abecassis stevig op hun beloften zouden blijven staan, zou Gantz zelfs met de steun van de Gezamenlijke Lijst geen meerderheid hebben.

Nationale noodregering
Verschillende politieke leiders in Israël, waaronder premier Netanyahu en zijn rivaal Avigdor Liberman, begonnen vervolgens op te roepen tot de vorming van een nationale noodregering in het licht van de corona-crisis. Dit kwam na een dramatische toespraak van Netanyahu tot het Israëlische volk over de corona-crisis, waarin hij aankondigde dat het onderwijssysteem in Israël voor meer dan zes weken zou worden stilgelegd. Israël zou zo snel mogelijk een nationale noodregering moeten hebben. Netanyahu zei dat hij bereid was om dezelfde avond met Gantz te spreken.

Later op donderdagavond antwoordde Gantz dat hij in het licht van de situatie bereid was om in gesprek te gaan over ‘de vorming van een brede nationale eenheidsregering die de vertegenwoordiging van alle delen van het huis zou omvatten.’ Het wordt algemeen aangenomen dat hij de Arabische partijen in ‘het huis’ heeft opgenomen om zijn gezicht te redden. Als de partijen er tegen alle verwachtingen in, in slagen een nationale eenheidsregering te vormen, zal de corona-crisis de langste politieke crisis van Israël hebben opgelost.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.