Hoe Netanyahu de verkiezingen heeft gewonnen

Friday, March 06, 2020 |  Yochanan Visser
‘Er is een God’: dat was het eerste wat Likoedactivisten maandagavond uitriepen toen om 10 uur ’s avonds de prognoses van de derde Israëlische verkiezing binnen een jaar tijd werden gepubliceerd. De uitslagen lieten de laatste verbluffende politieke overwinning van premier Benyamin Netanyahu zien.

Voor de activisten was de grote overwinning van Likoed moeilijk te verklaren, en men zou kunnen denken dat de onverwachte overwinning niets minder was dan een Goddelijke interventie, maar zoals analist Herb Keinon van de Jerusalem Post het formuleerde, heeft de man in de Balfour Street in Jeruzalem opnieuw aangetoond dat hij niets minder is dan 'een politieke tovenaar'.

Na de Israëlische verkiezingen van september bleek maandenlang uit peilingen dat Kachol Lavan (Blauw en Wit-partij) aan de top stond, maar dat begon in het begin van dit jaar te veranderen.

Eerst was er de onthulling van de 'deal van de eeuw', het nieuwe plan om het honderd jaar oude Palestijns-Israëlische conflict op te lossen, dat door Netanyahu zelf geschreven had kunnen zijn. De publicatie van het Amerikaanse plan kwam terwijl de Israëlische tv-media zich opmaakten voor meer aanvallen op Netanyahu, omdat hij weigerde af te treden nadat drie aanklachten wegens crimineel gedrag tegen hem waren ingediend. De aanklachten werden ingediend toen hij nog in Washington was. De publicatie van Trumps out-of-the-box plan veranderde de publieke discussie in Israël en dagenlang verdwenen Netanyahu's juridische problemen van de voorgrond in de nieuwsshows.

De berichten over Netanyahu's aanklacht werden vervangen door nieuws over Netanyahu's ongekende relaties met Rusland, waardoor de Russische president Vladimir Poetin de 26-jarige Israëlische vrouw Na'ama Issachar vrijliet. Deze vrouw zat gevangen in Moskou, nadat ze betrapt was op het smokkelen van 9,5 gram marihuana. In de nasleep van de publicatie van Trumps plan en Na'ama's vrijlating verschoof de aandacht van de media naar de hartelijker worden relaties van Israël met moslimlanden, toen Netanyahu plotseling naar Oeganda reisde om de nieuwe leider van Soedan (Abdel Fattah al-Burham) te ontmoeten. De ontmoeting met al-Burham was meer dan symbolisch en markeerde een keerpunt in de betrekkingen tussen Israël en Soedan, dat tot voor meer op Iran gericht was.

Netanyahu deed nog een stap die de campagne en de discussie over zijn aanklachten veranderde. Hij trok zijn verzoek om immuniteit in, een zet die zijn tegenstanders verraste en de dreiging wegnam dat deze kwestie tot op de verkiezingsdag de publieke agenda zou domineren.
Zijn aanpak van de Coronavirus-crisis gaf het publiek nog een reden om het stemmen op een partij, waarvan de leiders weinig ervaring hebben met de aanpak van een nationale crisis, te heroverwegen. Ook legde het Netanyahu’s critici in Blauw-Wit het zwijgen op, die wilden nog steeds het publiek overtuigen dat Netanyahu kreupel was vanwege de drie aanklachten.

De belangrijkste reden voor de verbluffende overwinning van Likoed was echter de manier waarop Netanyahu de laatste weken van de campagne te werk is gegaan. Tijdens de vele bijeenkomsten belichtte de 70-jarige premier zijn lange lijst van indrukwekkende prestaties voor de Staat Israël. Hij reisde kriskras door het land om zijn aanhangers te ontmoeten en te praten met mensen die dit keer op hem zouden kunnen stemmen.

Zijn achterban toonde dat ze hem niet waren vergeten en behandelde hem als een slachtoffer van een heksenjacht terwijl hij hen aanvuurde.

In tegenstelling tot de twee verkiezingen in 2019 voerde Netanyahu geen ‘gevalt’ (noodsituatie)-campagne, maar zei hij tegen de Israëli's dat ze moesten gaan stemmen. Wanneer de kiezersopkomst zou groeien, zou een Likoed-overwinning en de vorming van een rechtse regering voor het eerst sinds 2018 mogelijk kunnen worden, vertelde Netanyahu zijn achterban.(In 2018 veroorzaakte Yisrael Betenoe-leider Avigdor Lieberman de val van Netanyahu’s rechtse regering)

De demissionaire premier heeft ook zijn belangrijkste rivaal, Benny Gantz, uit het spel gezet door de leider van Blauw-Wit uit te nodigen om met hem op TV te debatteren, een uitnodiging die Gantz weigerde aan te nemen. De leider van Blauw-Wit verloor de race voor het premierschap waarschijnlijk vanwege zijn gebrek aan charisma en visie.
Maar de onthulling van een tape, waarin Israël Bachar, zijn nauwste campagne-adviseur, zei dat Gantz dom en zwak was en niet in staat zou zijn om met de groeiende dreiging van Iran tegen Israël om te gaan, zal waarschijnlijk de laatste klap hebben gegeven aan Gantz droom om premier te worden.

Een andere klap voor de campagne van Kachol Lavan was het besluit van de Israëlische politie om een onderzoek in te stellen naar criminele praktijken bij Fifth Dimension, een bedrijf dat werd opgericht en geleid door Benny Gantz en dat failliet ging voordat hij de politiek inging. De beslissing vernietigde in feite het imago van Gantz als 'mister clean', hoewel hij momenteel niet als verdachte wordt beschouwd door de politie.

Op de verkiezingsdag voerde Netanyahu bovendien nog steeds campagne in steden die van oudsher op Likoed stemden, maar die tijdens de vorige verkiezingen een lage opkomst hadden, terwijl hij tegelijkertijd het publiek bereikte via een live-video op zijn Facebookpagina. Uit de resultaten van deze steden bleek dat de last-minute campagne effectief was geweest. Tegelijkertijd hingen Likoed-activisten muren en hekken in kleinere Joodse steden en dorpen vol met posters en spandoeken die het publiek opriepen om op de partij te gaan stemmen.
Blauw-Wit voelde ondertussen dat zijn 'allesbehalve Bibi'-campagne mislukte en stuurde zijn leiders naar steden die in september de partij hielpen bij het winnen van de verkiezingen. De tactiek slaagde er blijkbaar echter niet in om voldoende kiezers te mobiliseren. In Tel Aviv bijvoorbeeld, was de kiezersopkomst veel lager dan in de rest van het land, terwijl Bat Yam, een Likoed-bolwerk ten zuiden van Tel Aviv, een veel grotere kiezersopkomst had dan in september.

Zoals de zaken er nu voorstaan zal Netanyahu worden belast met het vormen van een regering, ondanks het feit dat het blok van de rechtse partijen er opnieuw niet in slaagde om ten minste 61 zetels in de nieuwe Knesset te bemachtigen. Volgens de laatste gegevens won het blok 59 zetels. Daar zijn nog steeds niet de stemmen van de IDF-soldaten bij inbegrepen, die in meerderheid voor de rechtse partijen neigen te stemmen. Als de definitieve resultaten rechts geen duidelijke meerderheid geven, bestaat de kans dat Likoed sommige rechtse politici in Blauw-Wit en de Arbeidspartij-Meretz-Gesher-lijst zal vragen om zich terug te trekken uit deze partijen en zich aan te sluiten bij de nieuwe, door Netanyahu geleide, regering.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.