Medisch: Chatbot voor vroegtijdige diagnose Alzheimer

zondag 1 december 2019 |  Redactie Israeltoday.nl
Vroegtijdige signalering van de ziekte van Alzheimer is van belang. Dan kunnen mogelijk nieuwe medicijnen, die op andere gebieden van de neurologie effectief blijken, worden toegepast. Er wordt een met computers werkend systeem ontwikkeld voor deze vroegtijdige signalering.

Er zijn honderden medicijnen ontwikkeld om de ziekte van Alzheimer aan te pakken, zegt dr. Shahar Arzy, directeur van het computationele neuropsychiatrie laboratorium van het Hadassah Medisch Centrum van de Hebreeuwse Universitair in Jeruzalem, tegen Israel21c. 'Weet je hoeveel er effectief zijn bevonden? Nul.'

Maar als patiënten in de preklinische stadia van de ziekte kunnen worden gediagnosticeerd, kunnen misschien enkele nieuwe biologische medicijnen, die uitstekende resultaten opleverden in andere domeinen van de neurologie, effectief zijn. Daarvoor moeten ze vroeg genoeg worden toegepast tijdens het verloop van de ziekte van Alzheimer.

Arzy en zijn collega's hebben een met computers werkend systeem ontwikkeld om de eerste tekenen van de ziekte van Alzheimer op te sporen. Het maakt gebruik van een nieuw inzicht, dat Alzheimer het oriëntatie­systeem van de hersenen beïnvloedt voordat het geheugen wordt aangetast.

Het systeem, genaamd Clara ('een hint naar “helderheid van geest”,' zegt Arzy), is een op kunstmatige intelligentie gebaseerde chatbot, die patiënten vragen stelt over zichzelf en hun relaties met mensen, plaatsen en gebeurtenissen.

Clara gebruikt vervolgens een programma van machinaal leren om die informatie te vergelijken met een basisniveau, om een computertest samen te stellen, op maat gemaakt voor die specifieke persoon, die zeer vroeg Alzheimer kan diagnosticeren.

De ziekte van Alzheimer beïnvloedt het 'oriëntatie­systeem' van de hersenen, dat bepaalt hoe iemand zich verhoudt tot de buitenwereld. 'Het is gemakkelijk om het geheugen te testen', zegt Arzy. 'Ik kan je drie woorden geven en je vragen om ze terug te halen. Dat is heel anders dan het verwerken van specifieke relaties.

Een patiënt kan zich bijvoorbeeld de moord op de Amerikaanse president John F. Kennedy en de verkiezing van Barack Obama herinneren, maar zich afvragen wat het eerste gebeurde. Of een patiënt kan zijn of haar echtgenoot en arts herkennen, maar niet in staat zijn om te onderscheiden welke persoon dichterbij staat. De oriëntatie kan worden gemeten in een functionele MRI. Je hersenen zullen anders oplichten wanneer je een foto ziet van je eigen dochter, of van een kind van iemand anders of een algemeen beeld van een baby.

'De overlap tussen hoe iemand op de wereld is gericht en de verstoring van hersen­mechanismen door de ziekte van Alzheimer is verbazingwekkend', zegt Arzy. In de preklinische stadia van de ziekte van Alzheimer begint het oriëntatie­systeem te verslechteren, 'maar mensen kunnen dit nog steeds compenseren door andere bronnen zoals het geheugen aan te boren,' zegt Arzy. 'Ze kunnen bijvoorbeeld een briefje schrijven. Misschien is hun prestatie wat minder goed, maar ze komen met dezelfde resultaat.'

Pas als beide systemen - oriëntatie en geheugen - onder een bepaalde drempel komen, wordt de ziekte zichtbaar. Dan zoeken mensen hulp. Maar dan het is al te laat om een effectieve behandeling aan te bieden.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.