Wat is er over van de vrede tussen Israël en Jordanië?

donderdag 31 oktober 2019 |  Yochanan Visser
Jordanië 'vierde' de 25ste herdenkingsdag van het vredesverdrag met Israël door zijn ambassadeur bij de Joodse Staat terug te roepen. De stap is zeer symbolisch voor de stand van zaken in de betrekkingen tussen Israël en Jordanië, 25 jaar na de ondertekening van het vredesakkoord door wijlen koning Hoessein en de vermoorde Israëlische premier Yitzchak Rabin. Het akkoord werd in aanwezigheid van de voormalige Amerikaanse president Bill Clinton ondertekend.

In Israël zijn er mensen zoals Ksenia Svetlova van Mitvim, het Israëlische Instituut voor regionaal buitenlands beleid, die het met de Jordaanse anti-Israëlische activisten eens zijn dat de verslechtering van de betrekkingen tussen beide landen uitsluitend te wijten is aan de regering-Netanyahu. Deze regering laat naar verluidt elke kans om de samenwerking met het Hasjemitisch Koninkrijk uit te breiden, liggen.
Svetlova bezocht onlangs Jordanië en kwam tot de conclusie dat Israël samenwerking met Jordanië op het gebied van toerisme (met inbegrip van medisch toerisme), water en hightech niet als prioriteit stelt. De Mitvim-beleidsmedewerkster rapporteerde dat haar ‘Jordaanse gesprekspartners het moeilijk hadden om te begrijpen waarom Israël het belangrijke bondgenootschap met al zijn macht van zich af schudde.’

‘De vredesovereenkomst met Jordanië dreigt net als de Jordaanrivier op te drogen tenzij inspanningen worden geleverd om het te voeden,’ schreef Svetlova in een opiniestuk voor The Jerusalem Post. Ondertussen maakte zij duidelijk dat zij aan de Jordaanse kant staat wat betreft de vraag wie werkelijk als schuldige aangewezen kan worden voor de zeer koele vrede die sinds 1994 is ontstaan.

Ariel Kahana, die voor Israel HaYom schrijft, is het zeer oneens met Svetlova en beweert dat de koele vrede zijn voordelen heeft. ‘Israël biedt Jordanië de strategische steun aan die Jordanië nodig heeft om het hoofd te bieden aan de dreigingen die het onder ogen ziet; het steunt het behoud van Jordanië als Hasjemitisch Koninkrijk, en het verzet zich tegen het ‘Jordanië is Palestina’ concept,’ schreef Kahana.
‘Israël verleent Jordanië verder een sterke status op de Tempelberg, verkoopt het aardgas tegen bodemprijzen en voorziet het van een significante watervoorziening, en maakt het mogelijk dat Europese goederen die op weg zijn naar Jordanië, door de Haifa-haven en landovergangen kunnen worden vervoerd,’ voegde hij eraan toe.
Anderzijds zorgt Jordanië ervoor dat de spanningen met de Palestijnen niet escaleren, beweert Kahana. En hij voegde daaraan toe dat dit in het bijzonder waar is wanneer het gaat over de Tempelberg in Jeruzalem.

Kahana benoemde vervolgens als afsluiting de werkelijke oorzaak van de gespannen betrekkingen tussen de twee landen. ‘Waarom is het klimaat scherp? Omdat elke openbare stap die Koning Abdullah neemt om de opwarmende banden met Israël aan te geven, te maken zal krijgen met vernietigende binnenlandse kritiek, tot op het punt van het rammelen van de troon,’ volgens de Israëlische journalist.

De Jordaanse koning heeft te maken met een toenemend verzet tegen zijn regime, iets wat door zowel de Israëlische als de internationale media onderbelicht is gebleven. Neem bijvoorbeeld wat er deze week in Jordanië is gebeurd, waar demonstranten in Ramtha schoenen (een zeer vernederende daad in islamitische landen) en stenen gooiden op gigantische reclameborden met foto's van koning Abdullah. De protesten in Ramtha werden gevolgd door vuurwapengevechten tussen de tegenstanders van Abdullah’s regimeleden van de Bani Hassan-stam en de regime-strijdkrachten in de stad Zarqa, de op twee na grootste stad van Jordanië.

Om de aandacht af te leiden van de vele mislukkingen van zijn regime om ernstige economische en sociale problemen op te lossen, gebruikt Abdullah de Palestijnse kwestie om zijn heerschappij over Jordanië te beschermen. In Jordanië wonen een Palestijnse meerderheid en ongeveer 1,5 miljoen Syrische vluchtelingen, die geleerd zijn om Israël te haten.
In maart van dit jaar maakte de koning duidelijk dat hij zichzelf ziet als de beschermheer van Jeruzalem, die hij nog steeds lijkt te beschouwen als een deel van Jordanië. ‘Jeruzalem en de toekomst van Palestina zijn een rode lijn voor Jordanië. Ik denk niet dat ik het nog duidelijker kan maken.... Hoe kan ik als Hasjemiet Jeruzalem (mogelijk) opgeven? Dat is onmogelijk. Het is een rode lijn. (Ik zeg) een klinkend nee tegen (het opgeven van) Jeruzalem,’ zei Abdullah destijds.

Religieuze Israëlische toeristen die Jordanië bezochten moesten al vrezen dat ze vernederd zouden worden door de Jordaanse grenspolitie. Die maakt er een gewoonte van om hen te ontdoen van religieuze voorwerpen zoals keppels en andere hoofdbedekkingen, maar ook van gebedssjaals en religieuze boeken.
Maar nu moeten de Israëliërs ook vrezen dat ze gearresteerd zullen worden als ze Jordanië binnenkomen. Een Israëlische burger werd dinsdag gearresteerd voor het ‘illegaal’ binnenkomen van Jordanië. De Jordaniërs weigerden te zeggen hoe de Israëli 'illegaal' de grens wist over te steken. Nidal a-Taani, de voorzitter van de Commissie Buitenlandse Zaken in het Jordaanse parlement, gaf echter botweg toe dat de gearresteerde Israëli als onderhandelingstroef gebruikt zou kunnen worden. A-taani verwees naar twee Jordaanse burgers van Palestijnse afkomst die door Israëlische veiligheidstroepen werden gearresteerd op de verdenking van betrokkenheid bij ernstige veiligheidsovertredingen.

De arrestatie van de Israëli viel samen met het einde van de huur van twee landpercelen die in Israël bekend stonden als Naharayim (in het noorden) en Tzofar in de zuidelijke Aravawoestijn. Deze landpercelen werden door Israël gehuurd van Jordanië onder het vredesakkoord van 1994. Jordanië kondigde vorig jaar aan dat het de pacht van de twee landpercelen niet zou verlengen vanwege de binnenlandse oppositie tegen de vredesovereenkomst met Israël.
Tegelijkertijd is Jordanië voorzichtig om de veiligheidssamenwerking met Israël niet te beëindigen, omdat het bang is voor een instroom van islamisten uit Syrië. Daarom hebben zowel Jordanië als Israël president Donald J. Trump gevraagd om een aantal Amerikaanse speciale eenheden in Zuid-Syrië in de buurt van de Jordaanse grens te houden.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.