'Vijgenboom' – de Ethiopische burgeroorlog ontsnappen

Tuesday, October 29, 2019 |  Sheldon Kirshner
Het is 1989 en Ethiopië wordt verscheurd door een burgeroorlog. Het land is verzonken in het moeras van geweld en wanhoop en de mensen, met name de Joden, zijn wanhopig om te vertrekken. Fig Tree speelt zich af in deze woelige periode.

De film Fig Tree, geregisseerd door de Israëlisch/­Ethiopische filmmaker Aalam-Warqe Davidian, beleefde vorig jaar zijn première tijdens het Toronto International Film Festival in Toronto, en heeft sindsdien de rondes langs de filmfestivals gemaakt en zal op 1 november in Washington worden vertoond.

In een dorp in de buurt van de hoofdstad, Addis Abeba, wachten Mina (Betalehem Asmamawe), een 16-jarig Joods meisje, en haar grootmoeder (Weyenshiet Belachew), een wever, geduldig om te emigreren. Bij het begin van deze film verzamelt Mina hout in een veld en draagt het naar huis. Haar christelijke buren zijn jaloers dat ze naar Israël kan emigreren. 'Plotseling wil iedereen een Jood zijn', zegt een christelijke vrouw sarcastisch.

Mina's vriend, Eli (Yohanes Muse), de zoon van een christelijke vrouw die bij Mina en haar grootmoeder woont, is de toenemende instabiliteit zat. 'Deze plek maakt me kapot', zegt hij, en vreest de mogelijkheid dat hij in het leger zal worden ingelijfd.

Het leger is inderdaad op het platteland op zoek naar nieuwe soldaten. Eli loopt weg, denkend dat hij zich gedeisd kan houden en zich aan de dienstplicht kan onttrekken. Mina, intelligent en levendig, ontmoet Eli op op hun favoriete ontmoetingsplaats, een knoestige oude vijgenboom. Daar ontmoeten ze een stoffige soldaat met een touw om zijn nek. Ze proberen hem te helpen, maar ze zijn een beetje laat.

Mina en Eli in de vijgenboom.

Deze anderhalf uur durende film ontvouwt zich traag, in het ritme van het langzame en ongehaaste levenstempo in Mina's krakkemikkige dorp, en de cast is prachtig.

Mina krijgt een telefoontje van haar moeder, die al in Israël is aangekomen en hoopt binnenkort met haar dochter en moeder te worden herenigd. De uitdrukkingsloze blik op Mina's gezicht is veelzeggend. Ze lijkt niet enthousiast over het vooruitzicht om Ethiopië te verlaten. Misschien vreest ze dat Eli zal worden achtergelaten en dat ze hem nooit weer zal zien.

Terwijl Mina wacht op het nieuws over hun vertrek naar Israël, komt er een volksteller bij haar grootmoeder aan. 'Wonen hier vuile Joden?' vraagt de ambtenaar. Is dit een stilzwijgend commentaar op de normale toestand van de relaties tussen Ethiopische Joden en christenen? Davidian gaat hier niet nader op in.

Terwijl de chaos dagelijks groeit, maken overheids­functionarissen bekend dat mannen van 15 tot 30 jaar zich voor militaire dienst moeten melden.

Mina verneemt eindelijk de datum van haar vertrek naar Israël. Maar is ze bereid om zonder Eli te gaan? Hun 'fixer', een officieuze vrouw in een uniform van een luchtvaartmaatschappij, adviseert hen om licht in te pakken en elkaar te ontmoeten bij de poort buiten de Israëlische ambassade in Addas Abeba.

Het valt nog te bezien of Eli zich bij Mina zal aansluiten in het Israëlische vliegtuig, maar wat Mina betreft, doet hoop leven.

Wachtend op vertrek naar Israël

Fig Tree legt haar stemming en die van anderen in haar kring vast en schetst een plausibel beeld van een tijd en een plaats in de annalen van de Ethiopische Joden.

Dit artikel verscheen eerst op de nieuwssite www.sheldonkirshner.com

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.