25 jaar koele vrede tussen Israël en Jordanië

zondag 27 oktober 2019 |  Dov Eilon
Het historische vredesverdrag tussen Israël en Jordanië is 25 jaar geleden ondertekend. Dit evenement wordt vandaag door geen enkele partij gevierd. Van de optimistische plannen voor een gemeenschappelijk vliegveld en een waterkanaal kwam niets terecht.

Afbeelding: Premier Yitzchak Rabin en de toenmalige Jordaanse koning Hoessein begroeten elkaar, aangemoedigd door president Clinton. (Foto: Nati Shohat/Flash90)

Eind oktober 1994 was ik een paar dagen in Eilat. Er was veel activiteit in het hotel, er waren veel journalisten met cameraploegen te zien. Ook mijn collega's van de Israëlische televisie waren destijds puur toevallig in hetzelfde hotel ondergebracht. Zij waren er om verslag uit te brengen over de historische ondertekening van het vredesverdrag tussen Israël en Jordanië. De ceremonie zou de volgende dag plaatsvinden aan de grens, in de Arava vallei ten noorden van Eilat.

Ik voelde me heel dicht bij een historische gebeurtenis. Jordanië zou na Egypte het tweede Arabische land zijn dat vrede sluit met Israël. Het was een bijna euforische sfeer. Ik begon al te dromen van dagtochten naar Amman. Eindelijk zou je van Israël naar een ander land kunnen rijden.

Maar vandaag, precies 25 jaar na de ondertekening van het veelbelovende vredesverdrag, is er niet veel meer over gebleven, behalve een zeer afgekoelde vrede. Natuurlijk moet men ook dat erkennen, maar men had toen veel meer van de vrede verwacht. De betrekkingen tussen de toenmalige Israëlische premier Yitzchak Rabin en de toenmalige Jordaanse koning Hoessein waren hartelijk, bijna vriendschappelijk.

En deze vriendschap­pelijke relatie bleef ook na de verschrikkelijke moord op zeven Israëlische schoolmeisjes door een Jordaanse soldaat op het zogenaamde 'Eiland van de Vrede'. Koning Hoessein heeft daarna de ouders van de slachtoffers persoonlijk in hun huizen bezocht en zich bij hen verontschuldigd. Dit was een gebaar waarvoor hij grote erkenning kreeg in Israël.

Gedenkteken voor de slachtoffers van de aanslag in Naharahim. (Foto: Creative Commons)

Maar zoals ik al zei, is er vandaag nauwelijks nog iets over van de hoop die na het vredesakkoord was gewekt. Ze hadden zoveel plannen. Er zou een gemeen­schappe­lijk waterkanaal worden aangelegd van de Rode Zee naar de Dode Zee en ook een gemeenschappelijk vliegveld ten noorden van de Jordaanse stad Aqaba, niet ver van de Israëlische stad Eilat.

Pachtcontracten opgezegd
Het gebied rond het eerder genoemde 'Eiland van Vrede' wordt in het Hebreeuws 'Naharahim' genoemd. Tot op de dag van vandaag, en zelfs voor de oprichting van de Staat Israël, werken er Joodse boeren op het land. Het gebied werd als omstreden beschouwd, en het vredesverdrag van 1994 bepaalde dat het Jordaans grondgebied was. De Israëlische boeren mochten de velden echter 25 jaar lang pachten en blijven bebouwen. Deze huurovereenkomst zou dan automatisch met nog eens 25 jaar worden verlengd, tenzij een van de twee landen de huurovereenkomst een jaar voor het verstrijken ervan zou beëindigen.

En dat is precies wat er een jaar geleden gebeurde, toen de Jordaanse koning Abdullah verklaarde de huur­overeen­komst te beëindigen. De belangen van Jordanië en de Jordaanse bevolking hebben de hoogste prioriteit. Officieel moeten de Israëlische boeren de velden medio november officieel hebben geruimd. Vorige week waren er geruchten dat de Jordaanse koning de Israëliërs nog een jaar had toegestaan om de velden te bewerken, maar dit werd al snel ontkend door de Jordaanse kant.

De belangrijkste reden voor deze koude vrede kan de stagnerende vooruitgang in het vredesproces zijn. Het zogenaamde Palestijnse conflict is de belangrijkste kwestie voor de Jordaniërs. Zolang er geen oplossing is, zal er geen warmere vrede komen.

Ook het incident in de Israëlische ambassade in Amman in 2017, toen een Israëlische veiligheidsagent een Jordaniër doodschoot nadat die hem met een schroeven­draaier had aangevallen, droeg ook bij aan de verslechtering van de betrekkingen tussen de twee landen.

Nu staat de koning van Jordanië ook onder druk van zijn volk, dat nooit echt enthousiast is geweest over vrede met Israël. En zo gebeurt het dat de 25ste verjaardag van de ondertekening van het historische vredesverdrag door geen enkele partij officieel wordt gevierd. Maar een koude vrede is nog steeds beter dan helemaal geen vrede. Maar ik wacht liever nog even met de autorit naar Amman waarvan ik had gedroomd.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.