'Saudi, Inc', hoe Arabië een energie-grootmacht werd

Friday, September 20, 2019 |  Sheldon Kirshner
Het lijkt er op, dat Saoedi-Arabië zich niet veel zorgen maakt over de aanvallen van Iran op zijn olievelden en een raffinaderij. De Amerikaanse president Trump klonk veel oorlogszuchtiger na de aanval. Hier is een blik op het energie-imperium van het islamitische koninkrijk.

Saoedi-Arabië zat verstrikt in het middeleeuwse verleden, toen Amerikaanse onderzoekers in 1938 olievoorraden ontdekten onder zijn woestijnzand.
Voorafgaand aan deze seismische gebeurtenis was het Arabische schiereiland in de loop der eeuwen nauwelijks veranderd. Zijn zeer conservatieve inwoners waren nog steeds afhankelijk van traditionele manieren om in hun levensonderhoud te voorzien - het houden van vee, het werken in de landbouw, vissen en parelduiken, of het runnen van kleine bedrijven. In deze pre-moderne tijd was de belangrijkste bron van inkomsten van de Saoedische regering afkomstig van belastingen en inkomsten van de hadj, de jaarlijkse islamitische bedevaart naar Mekka en Medina.

De ontdekking van aardolie veranderde Saudi-Arabië in een grootmacht in het Midden-Oosten. Voordat het land in 1932 een Staat werd, bestond Saudi-Arabië uit vier verschillende en afzonderlijke regio's met een grotendeels ongeletterde en nomadische bevolking.

Deze omwenteling, een van de meest verbazing­wekkende in de geschiedenis, is het onderwerp van Ellen R. Wald's overtuigende werk, Saudi, Inc. - Het streven van het Arabische koninkrijk naar winst en macht, gepubliceerd door Pegasus Books. Wald, een Amerikaanse historicus en consultant, richt zich op de periode van de jaren 1930 tot nu.

In 1933 ondertekende de Saoedische koning Abdul Aziz een concessie­over­een­komst met een Amerikaans bedrijf, dat later Aramco zou heten. De overeen­komst werd getekend in Jeddah, de enige Saoedische stad waar buiten­landers mochten wonen. Op dat moment hadden de Verenigde Staten niet eens een ambassade in Saoedi-Arabië, de zetel van de Islam. De eerste ambassadeur van de VS kwam pas in de zomer van 1946.

De eerste Saoedi-Arabische bron produceerde 1.585 vaten per dag. In 1947 produceerden de Saoedische bronnen dagelijks meer dan 200.000 vaten. Wegens een snel stijgende vraag naar olie, vooral in West-Europese landen die herstelden van de Tweede Wereldoorlog, begon Aramco met de aanleg van een uitgebreid netwerk van wegen, slaapzalen, vliegvelden, pijpleidingen en diep­water­havens, om de snel groeiende stroom van olie te kunnen verwerken.

Tot grote opluchting van de Verenigde Staten verzekerde Abdul Aziz aan Aramco, dat hij niet zou toestaan dat het Arabisch-Israëlische conflict de olieproductie zou belemmeren.

Hij was een pragmaticus. Dankzij de royalty's voor olie kon de Saoedische koninklijke familie, de rijkste ter wereld, genieten van een veel weelderiger levensstijl, hun greep op de macht consolideren en het leven van hun volk verbeteren door middel van projecten voor openbare werken, variërend van de bouw van scholen tot ziekenhuizen. "Abdul Aziz nam een risico toen hij de Amerikanen in Saoedi-Arabië uitnodigde om naar olie te zoeken," schrijft Wald. "Dat risico loonde zich'.

Toen de Saudi's een forse verhoging van de royalty's eisten, bood Aramco hen een 50-50 winst­delings­overeen­komst aan. Venezuela verwierf in 1943 een soortgelijke concessie van twee grote olie­maat­schappijen, Jersey Standard en Koninklijke Nederlandse Shell.

Ondanks het Arabisch-Israëlische conflict slaagden de opvolgers van Abdul Aziz erin, om goede relaties met de Verenigde Staten te onderhouden. Tijdens de Jom Kippoeroorlog van 1973 legden de Saoedi's en andere Arabische producenten de Verenigde Staten echter een maandenlang olie-embargo op.

In 1980 kochten de Saoedi's Aramco, maar volledige eigendom maakte geen wezenlijk verschil omdat het bedrijf vrijwel onafhankelijk opereerde, zegt Wald.
Begin jaren negentig was Saoedi-Arabië de grootste olieproducent ter wereld. Met reserves van ongeveer 263 miljard vaten, pompte Saoedi-Arabië in 2016 12,5 miljard vaten per dag. Volgens Wald zullen de Saoediërs hun reserves gedurende minstens 70 jaar niet uitputten als ze 10 miljoen vaten per dag produceren.

Deze berekening houdt geen rekening met de waarschijnlijkheid van nieuwe olievondsten, de komst van nieuwe technologieën om de winbare hoeveelheid te verbeteren, en het groeiende belang van zonne-energie, een opkomende sector die de Saoedi's serieus onderzoeken en exploiteren.

Het lijkt erop dat de Saoedi's zich economisch weinig zorgen te maken hebben. Olie is hun redding geweest.

Dit artikel was voor het eerst te lezen op de website www.sheldonkirshner.com

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.