Grens tussen religieuze en seculiere muziek vervaagt

dinsdag 10 september 2019 |  Josh Shron
Wat Israël eenvoudigweg magisch maakt, is de unieke samen­smelting van oude en moderne muziek, religieuze en wereldse muziek. Ook niet-religieuze zangers brengen liederen met religieuze thema's uit, die veel beluisterd worden door zowel de religieuze als de seculiere bevolking.

In een land dat zo vaak verdeeld is over religieuze zaken, is de verbindende kracht van populaire deuntjes met onderwerpen van de feestdagen die op de radio te horen zijn opmerkelijk. De Joodse maand Elul is begonnen en wereldwijd zijn de Joden begonnen met het aftellen naar de komende periode van de hoge feestdagen van Rosh Hashanah (30 september) en Yom Kippoer (Grote Verzoendag, 9 oktober). Het is een tijd waarin Joden traditioneel hun daden van het afgelopen jaar onderzoeken en ernaar streven om het in de toekomst beter te doen.

Onlangs bracht de Israëlische zanger Ishay Ribo het lied 'Seder Ha'avoda' (Orde van Dienst) uit, lied dat herinnert aan de dienst van de hogepriester op Yom Kippoer. Het is een centraal onderdeel van de gebedsdienst op Yom Kippoer. De meeste teksten van het lied komen rechtstreeks uit de liturgie.

In het bijzonder gaat het lied in op de manier waarop de hogepriester God op Yom Kippoer zou benaderen en om vergeving voor de zonden van het volk zou smeken. In Ishay Ribo's versie herinnert hij echter op hetzelfde moment ook aan alle goedheid en wonderen van God. Zoals ik het lees, herinnert Ishay ons eraan om ons niet alleen te richten op de overtredingen in deze tijd van de Hoge Feestdagen, maar ook om alles in gedachte te brengen waarvoor we dankbaar zijn.

Wat ik opmerkelijk vind aan dit lied is niet zozeer zijn boodschap, maar eerder zijn bereik. Er zijn genoeg religieuze zangers die over God, feestdagen en geloof zingen. Ze bereiken echter meestal een religieus publiek, dat graag naar religieuze muziek luistert.

Ishay Ribo is in Israël een superster geworden. Zijn muziek heeft een veel groter bereik dan de religieuze bevolkingsgroep en zijn liederen met religieuze thema's zijn bekend bij zowel de religieuze als de seculiere bevolking. Ik verwacht dat dit nummer veel te horen zal zijn bij de Israëlische Legerradio, Kan Gimmel en andere 'mainstream' radiostations.

Israëlische muziek voor de feestdagen
Zo zit het met Israëlische muziek. Of je nu wel of niet in God gelooft - of je nu wel of niet van plan bent om de feestdagen in acht te nemen - of je jezelf nu wel of niet als 'dati' (religieus) of 'hiloni' (seculier) beschouwt - je kunt het niet helpen, maar je kunt het niet helpen dat je wordt meegesleept door de feestdagen. Net zoals je in de westerse landen in december overal kerstmuziek hoort, klinkt het hele jaar door muziek die de thema's van de komende feestdagen weerspiegelt, in de straten van Israël.

De meeste veelgehoorde Israëlische liederen - en de meeste artiesten die ze zingen - zijn zo seculier als maar kan. Maar zo nu en dan vervagen de grenzen tussen religieus en seculier op een manier die uniek is voor Israël. Neem bijvoorbeeld 'Matanot K'tanot' (kleine geschenken) van Rami Kleinstein (zie de video bovenaan). Het lied beschrijft de schoonheid van een typische vrijdagavond, de vooravond van de shabbat, in Israël. Hoe u er ook voor kiest om uw vrijdagavond door te brengen, het heeft zeker betrekking op de beelden, geuren en geluiden van een shabbatsavond in steden door het hele land. Rami gebruikt zelfs woorden van de kiddoesh, het gebed over wijn dat elke vrijdagavond in Joodse huizen wordt uitgesproken.

Of luister naar 'Mi She'ma'amin' (Hij die gelooft), een grote hit voor Eyal Golan in 2010. Het lied spreekt over een sterk geloof in God en verwijst naar populaire Joodse melodieën die al vele jaren een belangrijk onderdeel van de Joodse cultuur zijn. Hoewel ik er vrij zeker van ben dat Eyal Golan zichzelf niet als 'dati' (religieus) beschouwt, raakt het lied een snaar bij velen die wel in God geloven, maar niet deelnemen aan de dagelijkse Joodse rituelen. Beide liederen waren grote hits, die openlijke Joodse thema's in de Israëlische mainstream muziek promoten.

מי שמאמין, Mi She'ma'amin, Hij die gelooft, gezongen door Eyal Golan.

Hebben religieuze thema's een plaats in de Israëlische mainstream muziek?
Dit roept de vraag op: hoort het Jodendom thuis op de Israëlische radio? Moet Israëlische muziek in het algemeen een plaats blijven voor 'de scheiding van kerk en staat'? Of is het goed dat Joodse thema's worden opgedrongen aan het algemene muziek-minnende publiek?

Ik wil stellen dat deze thema's wel degelijk thuis horen op de Israëlische mainstream radio. Wat Israël eenvoudig­weg magisch maakt, is de unieke samen­smelting van religieus en seculier, oud en modern, religieus en werelds. Het is het de enige plaats ter wereld waar een seculiere Jood het Jodendom overal kan 'voelen', terwijl hij niet noodzakelijkerwijs de druk voelt om de tradities in acht te nemen. Israëlische muziek kan de luisteraar dichter bij het Jodendom en zijn rituelen brengen, zonder dat het gaat 'preken' tot mensen die minder geneigd zijn om volgens de tradities te leven. Het brengt ook Israëli's van verschillende achtergronden samen, wat bijdraagt aan de eenwording van een natie die vaak verdeeld is over religie.
Ishay Ribo's grote mainstream succes is het enige bewijs dat je nodig hebt dat het kan werken.

Dit artikel van Josh Shron verscheen eerst op de website www.myisraelimusic.com

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Josh Shron

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.