Hebreeuws woord: Halacha, gaan met God

vrijdag 26 juli 2019 |  Aviel Schneider
Waar komt het begrip ‘halacha’ vandaan, waar iedereen het dezer dagen over heeft? (Zie het artikel 'Wie is er bang voor een halachistische staat?', in het Israel Today Magazine van juli/augustus).

Afbeelding: De Joodse halacha: De loop der dingen. (Foto: Shutterstock)

Joods Israël is verwikkeld in een ideologisch debat over de vraag in hoeverre de staat Israël gevormd moet worden naar de halacha. Waarom heten de religieuze geboden en wetten ‘halacha’ הֲלָכָה ?
Welk verband bestaat er tussen het Hebreeuwse werkwoord ‘gaan’ (lalechet - לׇלֶכֶﬨ‬) en de Joodse wetten en geboden die de ‘halacha’ worden genoemd?

Het antwoord op deze vragenligt opgesloten in een van de opvallendste kenmerken van de Hebreeuwse taal. Namelijk dat de letterlijke en figuurlijke betekenis van woorden nauw met elkaar in verband staan. In dit geval verandert het letterlijke ‘gaan’ ‘halach’(הָלַך) in het figuurlijke begrip voor ‘denken’ en ‘geloven’.

Halacha is eerder een begrip uit de Talmoed dan uit de Bijbel. Maar de bron van dit begrip is wel in de Bijbel te vinden. Er staan meer dan vijftienhonderd werkwoorden in, die zijn afgeleid van de Hebreeuwse woordstam ‘halach’ (gaan). Meestal gaat het om de letterlijke betekenis, en slechts een paar keer gaat het om het houden van de Bijbelse geboden van God. Bijvoorbeeld in Leviticus 18:4: ‘....maar leef volgens mijn regels, houd je aan mijn bepalingen en leef ze na.’ Of in Deuteronomium 30:16: ‘...door Hem lief te hebben, door de weg te volgen die hij wijst, en zijn geboden, wetten en regels in acht te nemen.’ Zo ook in Ezechiël 33:15: ‘...hij houdt zich aan de wetten die naar het leven leiden.’ En in Spreuken 8:20: ‘Ik ga de weg van de rechtvaardigheid.’ Of Deuteronomium 8:2: ‘Denk aan de tocht die de Heer, uw God, u door de woestijn heeft laten maken ( ֵ‫אהֲַּלך‬ ) veertig jaar lang’.

In deze context is het begrip ‘gaan’ gemakkelijk te vatten. Het houden van geboden en wetten is als het voortgaan op een weg, die door een hogere macht, God, wordt uitgestippeld. In dit ‘gaan’ is ook een zekere mate van dynamiek en flexibiliteit te bespeuren.

In het moderne Hebreeuws heeft het begrip voor gerechtelijke procedures of zaken die met scheiding te maken hebben ook de woordstam ‘halach’: rechtsgang of scheidingsgang. Zo betekent het Hebreeuwse woord ‘halichot’ (‫‫הליכות‬‬) ‘gedrag’, bijvoorbeeld in Spreuken 31:27: ‘Ze houdt de gangen van haar huis in het oog’ (HSV) . En in Habakuk 3: 6 staat: ‘De eeuwige wegen zijn van Hem’ (HSV).

Zo je wilt kun je eraan toevoegen dat ‘gaan’ afhankelijk is van benen. Zonder benen kan niemand gaan. ‘Been’ is in het Hebreeuws ‘regel’ ( ‫רגל‬ ). Van dit woord stamt het Hebreeuwse woord voor ‘gebruik’, ‘hergel’ ( ‫הרגל‬ ) of ‘ragil’ ( ‫רגיל‬ ) wat ‘normaal’ betekent.

De Hebreeuwse woorden voor ‘gaan’ en ‘benen’ hangen dus samen met de woorden voor ‘gedrag’, ‘gebruiken’ en ‘tradities’: de halacha.

Halacha betekent dus: wandelen naar de voorschriften (geboden en wetten). Of die voorschriften in de ‘loop’ van al die jaren nog met de Bijbelse bronnen overeenkomen, is onder Joden een omstreden onderwerp, maar dat is goed voor een andere keer.

Dit artikel verscheen in het juli/augustusnummer van het Israel Today Magazine. Klik hier voor een abonnement.

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.