Ook Joodse kinderen houden van spelletjes

woensdag 10 juli 2019 |  David Lazarus
De zomer komt eraan met zonovergoten dagen en veel koude dranken, en natuurlijk veel kinderen die overal in Israël aan het spelen zijn. Dat stelde en stelt de rabbijnen voor een flink aantal vragen: Mag dit spelletje wel, en mag het ook op shabbat en feestdagen?

Als we denken aan het leven van Joodse kinderen door de eeuwen heen, is het beeld gewoonlijk heel anders. We stellen ons korte en moeilijke kinderjaren voor met kinderen die lange uren achter een bureau zitten om de Joodse wijzen te bestuderen, of op de markt werken om een groot gezin te helpen ondersteunen. Maar zelfs tijdens de donkerste uren van het Jodendom vonden de kinderen een manier om spelletjes te spelen.

In de Middeleeuwen, toen Joden onder extreme dwang leefden en ouders en rabbijnen vonden dat spelletjes domme tijdverspilling waren, waarbij het spel op de shabbat en op feestdagen verboden was, vonden Joodse kinderen nog steeds manieren om te ontsnappen aan de druk van een volwassen wereld.

De Jeruzalemse Talmoed geeft de onheilspellende mening, dat een Joodse stad werd verwoest omdat kinderen op de shabbat met een bal speelden, hun tijd verspilden in plaats van de Torah te bestuderen. En toch speelden de Joodse kinderen verder, terwijl de ouders gewoon de andere kant op keken.

Misschien was het onvermijdelijk dat kinderspelen deel zouden gaan uitmaken van de Joodse feestdagen, zoals Simchat Torah, Soekoth, Pesach en Poerim. Wat kunnen ouders anders doen, als alle kinderen thuis zijn tijdens feestdagen, die soms een week duren!

Een Joodse wijze uit de Middeleeuwen onthult hoe graag kinderen spelen en hoe de rabbijnen manieren hebben gevonden om te zwichten en spelletjes toe te staan op de shabbat. 'Het is onmogelijk om kinderen te verhinderen om te spelen, zelfs op de shabbat. Daarom is het beter hen er niet aan te herinneren dat het verboden is, zodat ze niet opzettelijk ongehoorzaam zullen zijn'. Zo ver denken we te moeten gaan voor onze kinderen.

Neem bijvoorbeeld de walnoot-spelletjes die rabbijnen zelfs op Yom Kippoer hebben toegestaan! Joodse kinderen speelden graag met walnoten, die gemakkelijk te vinden waren in het veld en waarmee je veel spelletjes kon spelen, en die daarna als een heerlijke snack konden worden opgegeten. Toen duidelijk werd, dat de kinderen zelfs op Yom Kippoer hun spelletjes met noten zouden spelen, vonden de rabbijnen een manier om het spel van de kinderen op de heiligste dag van de kalender te verdedigen. Zij bepaalden dat, omdat de kinderen na het spelen van hun spelletjes op deze vastendag de noten niet konden eten, het afzien van het genieten van de verwachte noot zou worden beschouwd als een 'kwelling van de ziel', zoals in de Schrift wordt bevolen voor de Joodse vastendagen. De kinderen speelden dus terwijl de ouders baden.

Kaartspellen waren bijzonder kwetsend in de Joodse traditie en wekten beelden op van verboden oosterse occulte praktijken, of gokken. Toch vonden kinderen zelfs hier manieren om de regels te omzeilen, zoals het bouwen van een kaartenhuis of het gooien van kaarten tegen een muur. Net als schaken, een oud spel uit India dat zeer populair werd onder Joodse kinderen, was het toegestaan om een spel te spelen zolang er geen verborgen (mystieke) aspecten waren.

Een bijzonder populair spel voor Joodse kinderen vormde een uniek probleem voor de wijzen. Kinderen hielden ervan zich als bruid en bruidegom te verkleden en een bruiloft op te voeren onder een choeppah, het traditionele baldakijn voor de huwelijksceremonie. De rabbijnen hadden lange discussies over de vraag of dit moest worden toegestaan, en of het 'echtpaar' daarna moest gaan scheiden. Voor ons lijkt dit misschien extreem, maar vergeet niet dat het Jodendom strikte regels voor het huwelijk handhaaft om het gezin te beschermen, en het uitvoeren van een bruiloft, zelfs door kinderen, was een heilige ceremonie, niet een spel. Misschien kunnen we het vergelijken met het toestaan dat onze kinderen de Eucharistieviering uitspelen.

De rabbijnen stonden uiteindelijk toe dat deze en andere traditionele religieuze praktijken door kinderen werden uitgespeeld. Een uitspraak, die erkent dat het voor kinderen nodig is om in hun spelletjes dingen na te bootsen als een manier om te leren. Het erkent ook dat kinderen de wereld niet zoals de volwassenen behoeven te zien. Daar hebben ze later genoeg tijd voor.

Hopelijk zullen deze voorbeelden uit de Joodse geschiedenis u aanmoedigen om deze zomer van uw kinderen te genieten en dat ze wiebelen en giechelen bij de spelletjes die ze spelen terwijl ze nog jong genoeg zijn om te genieten van het kind zijn. Waardeer de kindertijd, en als je moe bent en geen geduld hebt, ga dan die extra mijl, of misschien wel twee, afhankelijk van hoe snel je kind probeert te rennen!

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuws­brief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.