Reductio ad Hitlerum: Netanyahu de Joodse Nazi

Thursday, May 23, 2019 |  Tsvi Sadan
Reductio ad Hitlerum is een redenering die juist lijkt, maar dat niet is; het is een drogreden. Leo Strauss heeft de term bedacht. Hij beschreef het als volgt: Hitler hield van neoklassieke kunst; daarom is neoclassicisme een nazistische kunstvorm. Hitler geloofde in de traditionele familie; de traditionele familie is daarom een nazi-idee.

Men zou denken dat Israëli’s de laatsten zouden zijn die hun mede-Joden zouden durven vergelijken met Hitler en de nazi's. Zelfs al zou de enige reden zijn, dat daardoor de Holocaust niet alleen wordt gebaga­telliseerd, maar zelfs rechtuit wordt ontkend.
Helaas hebben Israëli’s elkaar al sinds 1933 vergeleken met nazi’s. David Ben Goerion, die later de eerste premier van Israël werd, noemde destijds zijn politieke rivaal Ze’ev (Vladimir) Jabotinsky, ‘Vladimir Hitler’. De eerlijkheid gebied te zeggen dat Ben Goerion deze opmerking maakte voordat de Holocaust plaatsvond.

Maar na de Holocaust? Israëli’s die het huidige Israël vergelijken met het Duitsland van de jaren dertig hebben geen excuus om dit te doen. Toch doen ze dat nog steeds, in misplaatste pogingen om de reputatie van Israël of hun politieke tegenstanders onherstelbaar te beschadigen.

De filosoof Yeshayahu Leibowitz stond daar bekend om. In de nasleep van de Libanon-oorlog van 1982 vergeleek hij Israël als geheel met nazi-Duitsland. Hij rechtvaar­digde de vergelijking door te wijzen op de Israëlische ‘bezetting’ en ging zelfs zo ver dat hij de term ‘Judeo-Nazi’ gebruikte om zijn Joodse landgenoten aan te duiden. Natuurlijk is die term een pijler geworden voor de linkse politiek, die de rechtse politiek in diskrediet wil brengen.
Dit wil niet zeggen dat rechts niet het ‘N’-woord tegen links gebruikt. Dat doen ze wel, maar op een andere manier. Wanneer rechts de term ‘nazi’ gebruikt, is het een vloek, een obsceniteit. Dat in tegenstelling tot links, die de term presenteert als een rationele vergelijking tussen hun huidige politieke rivalen en de grootste duivels uit de geschiedenis.

In 2016 hield de toenmalige plaatsvervangende stafchef van de IDF, generaal Yair Golan, een toespraak tijdens de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust. Toen nam de situatie echt een zeer ernstige wending.
Golan zei onder andere: ‘Het is beangstigend om te zien hoe afschuwelijke ontwikkelingen, die zich in Europa hebben voltrokken, zich hier [in Israël] beginnen te ontvouwen.’ Zijn toespraak veroorzaakte een oproer dat hem waarschijnlijk een promotie tot stafchef kostte. Sindsdien, en vooral na de beslissende overwinning van Netanyahu bij de verkiezingen, heeft het nazi-argument (dat nu is ingebed als zorg voor de Israëlische democratie) alleen maar aan kracht gewonnen.

In zijn eerste toespraak in de Knesset waarschuwde partijleider Benny Gantz van ‘Blauw en Wit’, dat Israël een sombere toekomst tegemoet gaat als Netanyahu erin zou slagen de zogenaamde ‘terzijde­stellings­clausule’ aan te nemen. Deze clausule zou de regering ertoe in staat stellen om wetten, die door het Hooggerechtshof gediskwalificeerd zijn, opnieuw tot wet te maken.
Maar Gantz was er niet tevreden mee, de premier alleen te bekritiseren. Hij koos ervoor om Netanyahu en zijn nieuwe regering te vergelijken met de nazi-achtige vijanden van Israël. ‘Nadat ik heb gevochten tegen [nazi-achtige] vijanden die ons wilden vernietigen,’ zei Gantz, ‘sta ik hier vandaag om te vechten tegen een nieuwe dreiging. Een bedreiging voor onze democratie (...) we zullen vechten op de straten, op de pleinen, in de wijken en op scholen.’

Als die toespraak u bekend in de oren klinkt: het is in wezen een Hebreeuwse versie van Churchills beroemde verklaring dat het Verenigd Koninkrijk onder zijn bestuur zich met hand en tand zal verzetten tegen de nazi’s. Hij zei: ‘We zullen vechten op de stranden, we zullen vechten op de landingsplaatsen, we zullen vechten in de velden en op de straten, we zullen vechten op de heuvels, we zullen ons nooit overgeven...’
Wanneer een voormalig legerleider en een man die bijna premier is geworden, de Israëlische democratie vergelijkt met het mislukte naziregime, schept hij een klimaat waarin alle middelen gerechtvaardigd zijn om te strijden tegen het pure kwaad, dat vandaag de dag de vorm aanneemt van Netanyahu en zijn kabinet.

En als dat nog niet genoeg was, een dag na Gantz’ toespraak kwam de toespraak van opperrechter Esther Hayut in Neurenberg, Duitsland. Gezien de context is het gerechtvaardigd om Hitler in die plaats te noemen, maar het is niet gerechtvaardigd om een rechte lijn te trekken van Neurenberg naar de regering-Netanyahu. Toch is dat precies wat Hayut deed, toen zij de ‘Machtigingswet’ van 1933 aanhaalde. Deze wet gaf het Duitse kabinet, dat wil zeggen Hitler, de macht om wetten te maken zonder tussenkomst van de Rijksdag.
Opperrechter Hayut vindt het volkomen aanvaardbaar om toespelingen op Hitler te gebruiken om Netanyahu’s intriges te bestrijden, ook al vinden veel Israëli’s dat het Hooggerechtshof teveel macht uitoefende en dat de premier slechts het juiste evenwicht herstelt.

Volgens Netanyahu’s opvatting is het de absolute macht van de rechterlijke macht die de democratie bedreigt. Het verschil tussen Hayut en Netanyahu is echter, dat de laatste geen vergelijking durft te maken met het Duitsland uit de jaren dertig van de vorige eeuw. En dat doet de vraag rijzen of Gantz en Hayut het Reductio ad Hitlerum-argument gebruiken om ons Israëli’s ervan te overtuigen dat democratie niet kan gedijen onder een conservatief regime. Echte democratie, lijken ze te zeggen, kan alleen maar liberaal of progressief zijn.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.