Gaan Israëlische verkiezingen over rechts tegen links?

maandag 11 maart 2019 |  Arthur Schwartzman
Na het aanklagen van premier Benjamin Netanyahu, net toen zijn overwinning onontkoombaar leek, waren we getuige van het plotselinge omslaan van de balans. Volgens een opiniepeiling van TNS zou Netanyahu's Likoed nu 29 zetels krijgen, en de centrum-linkse factie ' Blauw en Wit' 37 zetels.

Een verkiezingsposter van de orthodoxe partij Shas, met de tekst: 'Bibi nodig? Maak Arjeh sterk'. (Foto: David Cohen/Flash90)

De timing van de aankondiging van procureur-generaal Avichai Mandelblit, dat hij had besloten Netanyahu in staat van beschuldiging te stellen, deed bij velen bij politieke rechts de wenkbrauwen fronsen. Het justitiële systeem ontkende heftig, dat het door zijn linkse politieke tegenstanders of buitenlandse elementen onder druk werd gezet of beïnvloed om de premier aan te klagen. Maar de Likoed zal zeker proberen het als zodanig voor te stellen voor de rest van de verkiezingscampagne.

Netanyahu's vorige campagnes gebruikten retoriek in de trant van 'er is geen goed alternatief; alleen ik kan en moet de natie leiden'. Hoe sterker de oppositie in de peilingen, hoe negatiever de campagne tegen andere leidende kandidaten. Een paar dagen geleden postte Likoed een promotieclip op het nieuwe TV kanaal van Likoed, waarin de publicist Avishai Ivri de leider van Blauw en Wit Benny Gantz bekritiseerde, met de woorden 'Gantz is Links, en Links is gevaarlijk', met op de achtergrond een militaire begraafplaats. De clip ontketende ophef, vooral onder de families van nabestaanden die zonen en dochters hebben verloren in oorlogen en operaties bij de verdediging van het land. De video werd snel verwijderd, en de publicist schreef een openbare verontschuldiging aan de families voor het misbruik van IDF slachtoffers voor politieke doeleinden.

De campagnes van de andere rechtse partijen zullen de kant van Netanyahu kiezen, de linkerzijde belasteren en de premier steunen ondanks dat hij is aangeklaagd; zij zullen niet veel keuze hebben.
De partijen van het centrum en links zullen met de vingers blijven wijzen naar Netanyahu, eindeloos doorzeurend over zijn aanklacht. Ze zullen Netanyahu oproepen om af te treden, en proberen het publiek ervan te overtuigen dat iemand die in staat van beschuldiging is gesteld geen kandidaat mag zijn voor de machtigste functie in het land. Het lijkt erop dat Bibi de sleutel tot alles is, en de natie verder in tweeën zal delen - degenen die willen dat hij een volgende ambtstermijn de leiding heeft, en degenen die genoeg van hem hebben.

De laatste tijd stemmen de Israëli's niet zozeer voor een partij, maar eerder voor een gezicht dat de partij vertegenwoordigt. Een goed voorbeeld hiervan is het verval van de Arbeiderspartij. De Arebidspartijg, geworteld in de zionistische socialistische visie van de vorige eeuw, heeft toch een kapitalist, Avi Gabbay, benoemd tot leider van deze partij. Velen benadrukten dat Gabby niet goed bij de partij paste en wezen ook op zijn Mizrachi (Oosterse) achtergrond, terwijl de meeste stemmers op de Arbeidspartij van Ashkenazische (Noord- en Oost-Europese) afkomst zijn. Dat was waarschijnlijk het punt, want sommigen hoopten de Arbeid als centrumpartij te herpositioneren en en wat stemmen weg te halen bij gematigd rechts.

Netanyahu wordt vaak 'Mister Security' genoemd, maar Gantz, een voormalig IDF stafchef, vormt een serieuze uitdaging voor die titel. En hoewel Netanyahu hem als 'links' heeft bestempeld, heeft Gantz veel rechtse standpunten met betrekking tot het bestuur van het land en de veiligheid stevig onderschreven. Gantz heeft gezegd dat hij Jeruzalem niet zal verdelen, en ook de controle over de Jordaanvallei of de Golanhoogte niet zal overdragen.

Nogmaals, dit alles heeft weinig te maken met de ideologie van een bepaalde partij. De partijen kweken niet langer hun leiders op; in plaats daarvan vormen de leiders nu de partijen naar hun persoonlijke visies. Prominente publieke figuren betreden de politieke arena niet langer via een bestaande partij, maar vormen hun eigen partijen, waar ze een lijst kunnen opstellen van mensen van hun eigen keuze en een beleid kunnen voeren dat hen bevalt.

Israëli's hebben nu iets minder dan een maand de tijd om na te denken voordat ze hun stem uitbrengen. Uiteindelijk gaat het in deze strijd om de personen niet om 'Sterk rechts versus zwak links', zoals de campagne­slogan van Netanyahu suggereert. Het gaat erom of de Israëli's willen dat hij de natie in de toekomst blijft leiden.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.