Hoe de aanklacht tegen Netanyahu de Israëlische verkiezingen kan beïnvloeden

woensdag 6 maart 2019 |  Yochanan Visser
‘Het bewind van koning Bibi is lang genoeg doorgegaan’, schreef Bret Stephens, de voormalige hoofdredacteur van The Jerusalem Post en de huidige New York Times-columnist in zijn reactie op de aanklacht tegen de Israëlische premier Benyamin Netanyahu door procureur-generaal Avichai Mandelblit.

De columnist van NYT denkt dat Netanyahu hetzelfde lot te wachten staat als de voormalige Amerikaanse president Richard Nixon, die vanwege zijn rol in de Watergateschandaal is aangeklaagd.
Stephens erkende dat Netanyahu ‘een opmerkelijk effectieve premier’ is die ‘een aanzienlijk succes heeft gehad op het gebied van buitenlands beleid, economie en defensie’. Blijkbaar wordt hij echter beïnvloed door de Israëlische linkse politiek die zich heeft verenigd met slechts één doel: zich te ontdoen van de succesvolle man die ze van oudsher hekelen.

Toen ik onlangs enkele linkse activisten in Tel Aviv interviewde, zeiden ze dat de Knesset een wet zou moeten aannemen die het aantal ambtstermijnen van een Israëlische premier tot twee beperkt, net als bij de president van de Verenigde Staten.
Gevraagd waarom, zeiden zij dat dit blijkbaar de enige manier was om Netanyahu, die nu vier termijnen als premier heeft gediend, uit zijn functie te verdrijven. Zij vergaten gemakshalve dat in de VS een president niet in staat van beschuldiging kan worden gesteld zolang hij nog in functie is. Dat was in februari, toen uit opiniepeilingen bleek dat de Likoed-partij van Netanyahu de parlementsverkiezingen op 9 april opnieuw zou winnen.

Maar toen kwam de ongekende beslissing van Mandelblit, die onder enorme druk stond om zijn beslissing over de aanklacht tegen Netanyahu in de zaken 1.000, 2.000 en 4.000 voor de verkiezingen te publiceren, iets wat nog nooit eerder in Israël is gebeurd.
Sinds de aankondiging van Mandelblit hebben talloze politici, experts en commentatoren gereageerd op de aanklacht tegen Netanyahu, terwijl de premier zelf de avond na de beslissing van de procureur-generaal de natie toesprak. Netanyahu barstte bijna in tranen uit toen hij eraan herinnerde hoe de meedogenloze campagne van links en een groot deel van de Israëlische media het leven miserabel had gemaakt voor hem en zijn familie. Maar hij beloofde ondanks dit alles dat de aanklachten zouden ‘instorten als een kaartenhuis’.

Het probleem is dat de wettelijk verplichte hoorzitting met Netanyahu, die uiteindelijk zal bepalen of Mandelblit met de aanklachten doorgaat, pas maanden na de verkiezingen van 9 april zal plaatsvinden.
Hoewel de peilingen aangeven dat de nieuw gevormde partij Blauw en Wit de verkiezingen zal winnen, lijken de kiezers niet onder de indruk van de aanklachten. Blauw en Wit is een fusie van de Yesh Atid-partij van Yair Lapid en de Veerkracht voor Israël-partij van voormalig IDF-stafchef Benny Gantz.
De schatting blijft dat Likoed 30 of 31 zetels zal halen. Daarmee kan zij nog steeds de nieuwe regering vormen, aangezien het rechtse blok volgens de nieuwe opiniepeilingen waarschijnlijk meer dan 61 zetels zal winnen.

Niettemin zijn de opiniepeilingen in Israël niet betrouwbaar. Dit bleek bij de verkiezingen van 2015, toen Likoed een beschamende nederlaag toebracht aan de nu ontbonden Zionistische Unie. En dat terwijl de meerderheid van de opiniepeilingen een overwinning voorspelde voor de Zionistische Unie, die bestond uit een fusie van de Arbeiderspartij en de HaTnoeah-partij van de voormalige Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Tzipi Livni.
De nederlaag van de Zionistische Unie was het resultaat van een last-minute actie van rechtse sociale media-activisten, die een lijst van tientallen belangrijke prestaties van de regeringen onder leiding van Netanyahu publiceerden. De sociale mediacampagne overtuigde blijkbaar de Israëli’s ervan dat links loog toen men zei dat Netanyahu niets had bereikt tijdens zijn ambtstermijn als premier.

Dezelfde verschijnselen kunnen zich nu voordoen. Aanhangers van Netanyahu zullen ongetwijfeld gebruik maken van het feit dat Israëli’s een hekel hebben aan inmenging in de verkiezingen. Ook van de commentaren van twee gerespecteerde wetsdeskundigen die gehakt maakten van de aanklachten van Mandelblit, zullen zij gebruik maken.

Professor Avraham Bell, een gerenommeerde Israëlische expert op het gebied van recht en professor aan de Bar Ilan Universiteit en de Universiteit van San Diego, schreef in een artikel voor Tablet Magazine dat hij denkt dat het besluit van Mandelblit het Israëlische wetssysteem permanent zal beschadigen en dat het ‘een crisis aankondigt voor de democratie van Israël.’

Waarom? Omdat de ‘aankondiging van Mandelblit de wetshandhaving op een ongekende manier in de politieke arena brengt, en op een zeer wankele wettelijke fundering,’ aldus Bell. ‘Als de wettelijke theorieën die de procureur-generaal tegen Netanyahu introduceert algemene wet worden, zal een aanzienlijk deel van het democratische leven van Israël door de verhoorkamers van de politie moeten gaan,’ voegde de wetsdeskundige eraan toe.

‘Het ontbreekt de strafrechtelijke aanklachten tegen de premier aan wettelijke substantie, en zij bedreigen zowel de rechtstaat in Israël als de gezondheid van zijn democratie,’ schreef Bell, terwijl hij Alan Dershowitz citeerde, een andere beroemde wetsdeskundige en een vroegere professor aan de Harvard Law School.

Dershowitz heeft reeds verscheidene artikelen en open brieven over hetzelfde onderwerp aan Mandelblit geschreven: de aanklachten die Mandelblit tegen Netanyahu heeft gesteld zullen ‘gevaarlijke implicaties voor democratie en vrijheid van pers’ hebben wanneer de procureur-generaal beslist met de aanklachten door te gaan.
‘Niemand mag worden beschuldigd van een misdrijf, tenzij hij opzettelijk een heldere lijn heeft overschreden en duidelijk een belangrijke strafrechtelijke wet heeft geschonden. Om een naar behoren gekozen premier neer te halen op basis van een expansieve en ongekende toepassing van een brede en uit te breiden strafrechtelijke wet brengt de democratie in gevaar,’ schreef Dershowitz, een voormalig Obama-aanhanger, in een ander artikel.

Premier Netanyahu zal worden beschuldigd van ‘vertrouwensbreuk’ en ‘omkoping’. De Israëlische leider heeft al aangekondigd dat hij veel getuigen zal brengen die getuigenissen zullen afleggen waaruit blijkt dat hij onschuldig is en die de twee staatsgetuigen zullen tegenspreken in de zaken tegen hem.

Wat de verkiezingscampagne betreft, gebruikt Netanyahu nu de slogan ‘Het is Bibi of Tibi’. Daarmee wordt verwezen naar de keuze die de Israëlische kiezers moeten maken tussen een rechts blok en een links blok, met daarin de Arabische partijen en de controversiële Arabische politicus Achmed Tibi, die zichzelf ziet als Palestijns en niet als Israëlisch.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.