Oude haat met nieuwe gezichten: Antisemitisme in 2018

dinsdag 5 februari 2019 |  David Lazarus
Het Israëlische ministerie van Diasporazaken heeft zojuist zijn jaarverslag 2018 gepubliceerd. Minister Naftali Bennet is een opkomend politiek figuur in de aanloop naar de komende verkiezingen. Hij houdt toezicht op het ministerie en de samenstelling van het 112 pagina's tellende verslag van de angstaanjagende nieuwe trends in antisemitisme over de hele wereld.

Het beeld dat uit deze diepgaande analyse naar voren komt, is dat het aantal gevallen van antisemitisme toeneemt en in veel landen een recordniveau bereikt. Wereldwijd was 2018 een recordjaar voor het aantal slachtoffers van antisemitische aanslagen.
In tegenstelling tot jaren waarin islamitisch antisemitisme de centrale en gevaarlijkste bedreiging voor Israël was, was 2018 een keerpunt. Nu zijn antisemitische incidenten afkomstig van rechtsextremisten de belangrijkste en gevaarlijkste factor voor Joodse gemeenschappen. Dat geldt vooral in de Verenigde Staten en Europa.

Het jaar begon met de gruwelijke moord op de Amerikaans-Joodse student door een lid van een radicaal-rechtse groep en ging verder met de aanval op de Etz Chaim Synagoge in Pittsburgh. Die aanval werd gepleegd door een extremistische nationalist die tegen immigratie en voor een blanke suprematie was.
De achtergrond van deze trends is divers en omvat: polarisatie in het politieke debat, de voortzetting van de immigratiecrisis, globalisatie, anti-Europese sentiment, de versterking van het nationalisme, en de tegenmaatregelen die op deze trends volgen.

Joden werden er door rechtsradicalen van beschuldigd de immigratie naar Europa en de Verenigde Staten te hebben aangemoedigd. Daarnaast worden Joden gezien als onderdeel van een progressieve wereldwijde poging om rassen te vermengen en een ‘verenigde samenleving’ te creëren. Aan de andere kant worden ze door radicaal links beschuldigd van het versterken van nationalisme, kolonialisme en zelfs nazisme. Bij dat laatste wordt verwezen naar Israël als belangrijkste struikelblok voor het creëren van een nieuwe wereldorde die de natiestaten zal vervangen.
De afstand tussen deze ideologische tegenstellingen kan niet worden overbrugd, behalve in één geval: Israëlhaat. Dit is de lijm die feministische leiders in staat stelt de islamisten te steunen en moslimimmigranten in staat stelt om de krachten te bundelen met Europese nationalisten die de blanke suprematie omarmen.

In de Verenigde Staten hebben alternatieve rechtse bewegingen, in het licht van de politieke polarisatie en de aanhoudende immigratiecrisis, hun krachten gebundeld met de traditionele rechtse politiek. De schietpartij in de synagoge van Etz Chaim in Pittsburgh is het hoogtepunt van deze trend en vormt de ernstigste antisemitische uitbarsting die de Joodse gemeenschap in de afgelopen decennia heeft meegemaakt. Het bloedbad ondermijnde het gevoel van persoonlijke veiligheid en toonde aan dat antisemitisme een dodelijke impact heeft op het persoonlijke en gemeenschapsleven in de Verenigde Staten.

Aan de andere kant van de politieke kaart wordt radicaal links antisemitisme vermomd als antizionisme en een bezorgdheid voor Palestijnse rechten. Antisemitische uitlatingen van linkse leiders zijn onlangs aan het licht gekomen. Twee leidsters van de beruchte Vrouwenmars 2017, Tamika Mallory en Linda Sarsour, weigerden het contact te verbreken met Louis Farrakhan. Deze man is een bekende antisemiet die de Joden ‘termieten’ noemde.

Deze sfeer heerst ook op veel campussen. Daar gaat de ophitsing tegen Israël en zionisme nog steeds door. Joodse studenten worden uitgesloten of bedreigd om zich niet te identificeren met hun Joodszijn of met Israël.

In West-Europa bleven de rechtse partijen meer publieke steun vergaren, tegen de achtergrond van de vluchtelingencrisis. Ook worden deze politieke partijen gedurfder. Parades van neonazistische activisten komen steeds vaker voor. Het algemene gevoel onder Europese Joden is dat antisemitisme wijdverbreid is geworden en de autoriteiten zich er weinig zorgen om maken. Uit een onderzoek van de Europese Unie blijkt dat 85 procent van de Joden in Europa van mening is dat antisemitisme in hun land een probleem is, 89 procent gelooft dat antisemitisme in hun land de afgelopen vijf jaar is toegenomen en 38 procent overweegt te emigreren. Uit het onderzoek is ook gebleken dat 80 procent van de incidenten niet gemeld is.

Frankrijk, dat de grootste Joodse gemeenschap van het continent heeft, heeft dit jaar een recordaantal antisemitische incidenten geregistreerd. In voorgaande jaren was sprake van een neerwaartse trend. In het Verenigd Koninkrijk is een nieuwe normalisatie van het antisemitische gedachtegoed in de centrale politiek begonnen, ditmaal onder de linkse politiek. De opkomst van Jeremy Corbyn voor de leiding van de Labor partij en zijn kandidatuur voor premier vertegenwoordigt het nieuwe antisemitisme, dat zich voordoet als kritiek op Israël. Ook gelijkgestemden van Corbyn vinden een plekje in het centrum van het politieke debat. Deze trend werd zo zorgwekkend dat de Europese Unie een commissie benoemde die de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de Joodse gemeenschappen op zich nam en hen hielp bij de financiering van hun veiligheidsbehoeften.

Tot slot werden in Oost-Europa voor het eerst sinds jaren antisemitische motieven gebruikt om interne politieke en sociale doelstellingen te bevorderen. Hier worden de Joden geportretteerd als voorbeelden van buitenlandse en vijandige elementen uit de geschiedenis en als een negatieve factor in het lokale sociale debat. Sommige regeringen proberen het nationale ethos dat deel uitmaakte van de Tweede Wereldoorlog te verheerlijken terwijl ze de herinnering aan de Holocaust vervormen of zelfs herschrijven.

Ondanks het bovenstaande is er ruimte voor hoop, suggereert Bennets rapport. Steeds meer regeringen verklaren zich in te zetten voor de bestrijding van antisemitisme. De strijd tegen de BDS-beweging groeit en de successen op dat gebied nemen toe.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.