Tel Aviv: Heiligen en ontheiligen van de Shabbat

maandag 28 januari 2019 |  Tsvi Sadan
De nationale controverse over de bouw van een nieuwe voetgangersbrug in Tel Aviv escaleert verder, nu arbeiders feitelijk worden gedwongen om de Shabbat te ontheiligen om hun baan niet te verliezen. Orthodoxe en seculiere partijen denken er totaal verschillend over.

In een ingrijpende scène uit de film The Frisco Kid, dwingt Avram (Gene Wilder), een Poolse Jood naar Amerika gestuurd om een Torahrol af te leveren aan de Joodse gemeenschap van San Francisco, Tommy (Harrison Ford) om op de shabbatdag te blijven zitten, ook al worden ze van dichtbij achtervolgd door vijandige inboorlingen.

De zalverige Avram wilde met gevaar voor eigen leven de Shabbat niet schenden. Indianen of niet, de Shabbat heeft zijn eigen ritme. Hij eindigt pas als de zon ondergaat. Avram moet de zonsondergang dus bespoedigen, en dat doet hij door de zon achter een hoge berg te laten verdwijnen. Dit soort vindingrijkheid, dat de eerloze mensen bedriegen zouden noemen, maakt deel uit van het Joodse leven.

Een nuchter voorbeeld hiervan is te zien in de volgende video, overgenomen van de Facebook-pagina van Yehuda Polishuk, die de bouwvakkers toont die kiddoesh uitvoeren (de zegen over de shabbatswijn uitspreken) voordat ze beginnen aan de Judithbrug, een nieuwe voetgangersbrug in Tel Aviv. De Judithbrug is het middelpunt van de nationale controverse geweest nadat was ontdekt dat hij in het weekeinde zou worden gebouwd (lees: op de Shabbat), om het beruchte verkeer van Tel Avivniet nog meer te verstikken

Een van de luidste stemmen in dit debat was de burgemeester van Tel Aviv, Ron Huldai, die zich niets van de heiligheid van de Shabbat aantrekt. Huldai heeft benadrukt dat de brug gebouwd zal worden met of zonder toestemming van minister van Verkeer Yisrael Katz, die opdracht gaf om het werk op de Shabbat stop te zetten.

Het geschil tussen Huldai en Katz bereikte het Hooggerechtshof, dat uiteindelijk in het voordeel van Huldai's standpunt heeft beslist. Het shabbatwerk aan de Judithbrug is vorige week hervat, waardoor het weer een voorbeeld wordt van de strijd om de identiteit van Israël als Joodse Staat.

Een andere voorstander van de bouw op de Shabbat was Yair Lapid, hoofd van de centrumpartij Yesh Atid in de Knesset, die Katz en premier Benjamin Netanyahu bekritiseerde omdat ze ten koste van de forenzen van Tel Aviv zouden hebben gebogen voor de eisen van hun ultraorthodoxe coalitiepartners.

Maar Lapid, Huldai en de rest, die geen probleem hebben met het schenden van de Shabbat, vergeten de arbeiders zelf. De wet stelt dat geen enkele Jood verplicht mag worden om op de Shabbat te werken. Maar wat moet een eenvoudige bouwvakker doen als zelfs het Hooggerechtshof deze overtreding steunt? Als hij weigert op te komen dagen voor zijn werk, kan hij zijn baan verliezen. Dus, zoals te zien is in de video, heiligen deze arbeiders eerst de Shabbat, en gaan dan de Shabbat schenden door een brug te bouwen.

Het is een hachelijke situatie waarin een groot deel van de Israëlische samenleving zich tegenwoordig bevindt. Hebben deze arbeiders de Shabbat geschonden? Dat hebben ze zeker gedaan. Hebben ze de Shabbat toch geheiligd? Dat hebben ze zeker gedaan. In de strijd tussen rivaliserende politici zijn het de arbeiders, de mensen, die zich bijna altijd in een verlies-verliessituatie bevinden.

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.