Groeten uit Israël: Hebreeuws, taal in ontwikkeling

donderdag 27 december 2018 |  Dov Eilon
Goede morgen, beste lezers,

Hoewel het vanochtend vroeg nog niet heeft geregend, ben ik goed voorzien van huis gegaan. De weerberichten voor de komende dagen klonken te vastbesloten om ze nog te kunnen ontkennen. Ook had ik er geen zin in om vanavond door de voorspelde regen doordrenkt thuis te komen. Omdat het ook betrekkelijk koud zou worden, heb ik zelfs mijn wintermuts en handschoenen meegenomen. In Modi’in had ik die in elk geval nog niet nodig. Maar toen ik in Jeruzalem uit de bus stapte, blies een koude wind me in het gezicht. En kort nadat ik onze redactie had bereikt, werd het buiten ineens weer donker. Ik hoorde in de verte een donderslag, en het begon te regenen, en het begon harder te waaien.

En hier is het weer voor vandaag in Israël: Van het noorden tot aan de noordelijke Negev zo nu en dan regenbuien met onweer. Zeer stevige wind. In de omgeving van de Dode Zee bestaat kans op overstromingen. Op de Hermonberg zal het sneeuwen. Tegen de avond zal de regen wat afzwakken. Voor het jaargetijde zeer lage temperaturen. De volgende maximum­temperaturen worden verwacht: Jeruzalem 9 graden, Tel Aviv 15 graden, Haifa 13 graden, Tiberias aan het Meer van Galilea 15 graden, aan de Dode Zee 22 graden, Be'er Sheva 14 graden, Eilat aan de Rode Zee 21 graden. Het waterpeil van het Meer van Galilea is een halve centimeter gestegen en staat nu op 214,54 meter onder de zeespiegel.

Het komende weekeinde wordt waarschijnlijk het tot nu toe koudste weekeinde van deze winter. Ook nu fluit buiten de wind. Het is volkomen duidelijk dat we thuis zullen blijven. We zijn blij met de regen.

Terwijl ik dus in de storm te voet op weg was naar kantoor hoorde ik op de radio een bericht over de Dag van de Hebreeuwse Taal, die vandaag wordt gehouden. In november 2012 had de Israëlische regering besloten om de wedergeboorte van de Hebreeuwse taal op een bepaalde dag in het jaar te vieren. Als dag daarvoor werd de verjaardag van Eliëzer Ben-Jehoeda gekozen, die als de belangrijkste kracht achter de verbreiding van het modern Hebreeuws wordt gezien. Hij werd geboren op 7 januari 1858, de 21e van de maand Tevet 5678. Omdat 21 Tevet ditmaal op een shabbat valt wordt het een dag eerder gevoerd.

Als men bedenkt dat Hebreeuws sinds het jaar 200 CE geen dagelijkse spreektaal meer was, maar alleen nog werd gebruikt voor gebeden, kun je het feit dat we tegenwoordig hier in Israël Hebreeuws spreken, als een echt wonder beschouwen. Eliëzer Ben Jehoeda stichtte in het jaar 1889 in Jeruzalem de 'Raad voor de Hebreeuwse Taal', die de voorloper was van de huidige 'Academie voor de Hebreeuwse Taal'. Zijn doel was om de sinds 1700 jaar zo goed als niet meer gesproken taal nieuw leven in te blazen.

Ook nu nog houdt de Hebreeuwse Academie zich steeds weer bezig met het vinden van nieuwe woorden die destijds niet bestonden. Nu snap ik ook waarom de melkpakken in onze koelkast sinds een paar weken bonter zijn dan anders. Op één zijkant stond een afbeelding met een nieuw Hebreeuws woord voor bekende internationale woorden, die we anders zomaar overgenomen zouden hebben. Woorden zoals 'chat', 'confetti' of 'puzzle'. Op elk melkpak stond een ander woord. Nu weet ik dat puzzle een תצרף tazref is; waarschijnlijk komt dat van het woord צירף 'tzeraf' (toevoegen).
Als ik online met iemand een 'chat' voer, noemt men dat שיחוח 'sichuach', afgeleid van שִיחה 'sicha” (gesprek).
En op feestjes hebben we geen confetti, maar פתיתונים 'ptitonim', war wellicht van het Hebreeuwse woord פתית 'patit' (kruimel) komt.


Het zuivelbedrijf Tnuva heeft ter gelegenheid van de Dag van de Hebreeuwse Taal op de melkkartons nieuwe Hebreeuwse woorden gepubliceerd. Een prachtig idee. Een mitaanit is een pick-up truck, afgeleid van mitan, dat vracht of lading betekent.

Er is ook een Hebreeuws woord voor 'internet', dat luidt מרשתת 'mirshetet' en is van het woord רשת 'reshet' (netwerk) afgeleid. Het moet heel interessant zijn om aan de Academie voor de Hebreeuwse Taal te werken. Bij het bedenken van nieuwe woorden wordt altijd gekeken naar reeds bestaand Hebreeuws woord, dat ook in de Bijbel te vinden is.

Ik houd van Hebreeuws. Ik kan me helemaal niet meer voorstellen dat ik 22 jaar geleefd zou hebben zonder deze taal te spreken. Pas drie jaar voordat ik naar Israël kwam, begon ik samen met mijn moeder Hebreeuws te leren. Toen ik in Israël landde, kreeg ik eerst de ontnuchtering dat ik er nauwelijks een woord van verstond. Het duurde toen nog een maand of vier tot het me op de een of andere manier gelukt was om Hebreeuws als 'mijn' taal aan te nemen. De taal waarin ik meestal ook denk en droom en waarin ik met mijn kinderen spreek. Geloof me maar, het is helemaal niet zo moeilijk als je een keer de sleutel tot de taal begrepen hebt.

Iedereen kan het leren. Een kleine cursus Hebreeuws. En klik hier wanneer u verder wilt leren.

Op de achtergrond hoor ik nieuwe Hebreeuwse liederen. Er is niets wat je niet in het Hebreeuws zou kunnen zeggen. Soms wil ik iets in het Duits uitleggen, maar dan vind ik eenvoudig niet een geschikt woord daarvoor, terwijl ik in het Hebreeuws meteen verschillende mogelijkheden paraat zou hebben.

Nu heb ik geen enkel woord gezegd over de actuele gebeurtenissen hier bij ons. Misschien is dat een goed teken. Maar maakt u zich geen zorgen, we zullen u ook vandaag op de hoogte houden over alle belangrijke dingen die hier gebeuren. En dat zelfs in mijn moedertaal, Duits (nog wel even door een Nederlander vertaald…) Ik wens u een prachtige en goede donderdag. Het ga u goed!

Shalom vanuit Jeruzalem

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.