Muziekvideo: 70 jaar Israël - 70 jaar muziek

Friday, July 27, 2018 |  Maya Nahum Shahal
Tijdens de oprichting van de Staat, luisterde men het liefste naar 'Eretz Israel' liederen, Israëlische vaderlandse liederen en liefdesliedjes. In de jaren '50 en '60 gingen de liederen over zionistische dromen en de oorlogen van Israël en vriendschappen op het slagveld. Waarschijnlijk is het meest opmerkelijke lied 'Chare'oet' (Vriendschap) van Chaim Gouri en Sasha Argov, geschreven tegen het einde van de Onafhankelijk­heids­oorlog en beschouwd als een onvervreemdbaar cultureel goed van het Hebreeuwse lied.

In het begin van de jaren '50 namen ensembles van het leger een belangrijke plaats in op de playlist, te beginnen met 'Cheesebatron' (nog voor de oprichting van het Israëlische leger), de 'Nachal Group' en 'Batzal Yarok' (Groene Ui), verder de 'Tarnegolim' (Kippen), de 'Doedaim' en 'Shlishiat Gesher HaYarkon' (Yarkon Bridge Trio), waarin de sterren van de toekomst opgroeiden.

De legerensembles hadden drie decennia grote invloed op het Hebreeuwse lied, maar vanaf de jaren tachtig veranderde de muziekstijl in Israël, waardoor hun invloed verminderde, vooral door het besluit van stafchef Rafael Eitan aan het eind van de jaren zeventig om de legerensembles te ontbinden. Enkele van de belangrijkste dichters schrijven liedjes voor deze groepen, waaronder Naomi Shemer, Heim Hefer, Yair Rosenblum en Zoram Taharlev. De groepen genoten de grootste populariteit in de jaren 1960, toen 10 nummers van de legerensemles tot de eerste 22 nummers behoorden op de jaarlijkse lijst van de beste liederen van 'Kol Israel', de Israëlische Radio. De andere liedjes waren overigens afkomstig van voormalige leden van deze groepen. 'Shir LaSHalom', 'Hora He'achzoet', 'Jeshnan Banot', 'Ha'iti Na'ar', 'Walz leHaganat Hazome'ach', 'Ilo Tziporim', 'Elef Shir LaTzafon', 'Bo eleinu LaJam', 'Anachnoe shneini me oto HaKfar' waren slechts enkele hits van de legergroepen.

'Bo eleinu LaJam', een Israëlische marinegroep, in 1972.

De jaren zeventig stonden bol van gebeurtenissen die de Israëlische samenleving beïnvloedden, en daarmee de muziek. De naïviteit van voor de Yom Kippoer-oorlog verdween, een nieuwe Israëlische muziek werd geboren, die rock, klassieke muziek en jazz combineerde en door onder meer door kunstenaars zoals Shlomo Grunich, Matti Kaspi en Shem Tov-Levi werd gecreëerd.

De zionistische teksten van hoop werden vervangen door teksten die naar de persoonlijkheid keken en zich van tijd tot tijd ook verzetten tegen de Staat, als gevolg van de teleurstelling in het land na de Yom Kippoer oorlog. In deze jaren ontwikkelde zich de Israëlische rock, de elektrische gitaar nam de plaats in van de accordeon. Shlomo Artzi, Shalom Hanoch, Riki Gal, Gidi Gov, Arik Einstein en Hava Alberstein hadden in deze jaren groot succes. De groepen 'Tamoez' en 'Kaveret' werden opgericht, Zvika Pik werd de populairste zanger van het land en brak alle verkooprecords toen hij zijn album 'Muziek' (1978) uitbracht.

'Muziek, Zvika Peak, 1978

Eurovisie wordt als een van de belangrijkste evenementen in de muziekindustrie beschouwd en Israël won dit decennium twee keer, met 'Abanebi' van Jizhar Cohen en 'Hallelujah' met Gaki Atari en de groep 'Milk and Honey' (uit het Hebreeuws: Chalav veDvash).

'Hallelujah, door Gali Atari & Milk and Honey, 1978

In de jaren tachtig werd de Israëlische muziek beïnvloed door populaire muziekstijlen in de wereld en disco's bereikten hun hoogtepunt. In die jaren werd elektronische muziek steeds populairder, de groep 'Tislam' van Izhar Ashdot en Yair Nizani waren pioniers van Rock'n'Roll. De groep 'Benzin' speelde ook rockmuziek en had een grote fanaanhang en was een goed begin voor de latere solocarrière van de solist van de groep, Jehoeda Poliker, die eind jaren tachtig zijn grote album 'As en Stof' (Afar veAvak) uitbracht. De groep 'Maschina' werd opgericht in de jaren 1980 en werd stilistisch beïnvloed door de Britse groep 'Madness'. Ze maakte hits als 'Nachttrein naar Cairo' (Rakevet Leila leKahir) en 'Stuur me een engel' (Shalach li Malach).

'Stuur mij een engel', Machina, 1987

De intifada bracht veel artiesten ertoe om politieke en maatschappij-kritische liederen te schrijven, waaronder Hava Alberstein, Ehoed Banai, Noerit Galron en Jehoedit Kravitz. In deze jaren waren Fortis, die punk naar Israël bracht, Bari Sacharov, Dani Robas en Shlomo Artzi waren ook zeer succesvol.

De muziek van de jaren negentig paste zich aan bij de veranderingen en technologische ontwikkelingen, een nieuwe generatie kunstenaars werd geboren, zoals Aviv Gefen, die vaak op het podium van de Roxanne Club verscheen. Tegelijkertijd waren ook groepen als 'Ethnix' en 'Teepacks' actief, waarbij etnische muziek met rock werd vermengd. Oosterse muziek, jarenlang ondergronds, ontwikkelde zich in deze jaren tot mainstream. Zangers als Eyal Golan en Sarit Hadad (latere sterren van de oosterse muziek) werkten met deze groepen samen. De vermenging van oosterse muziek met rock werd in de jaren 2000 voortgezet met 'Knisiat HaSechel' van de groep 'Algier' en Doedoe Tassa, die Iraakse muziek vermengde met Arabische zang. Ook 'Shabak'S' en 'Dag Nachash' begonnen in die tijd met groot succes en hebben het tijdperk van Hebreeuwse Hip Hop ongeleid. Later waren het de rapper Subliminal en de kunstenaars Tuna en Nechi Nech.

'De Stickersong', geïnsireerd door bumperstickers op auto's, door Hadag Nachash, 2004.

De luide rock uit de jaren '90 werd vervangen door relatief rustige maar kwalitatieve popmuziek, met persoonlijke teksten van artiesten als Joni Vollach, Daniel Salomon, Keren Peles, Aya Coren en Miri Mesika. Ook teksten uit de Torah kregen in de 21ste eeuw een eervolle plaats van kunstenaars als Meir Banai, Eviatar Banai, Ehud Banai, Erez Lev Ari, Adi Ran en Ben Ari.

'Poort van Barmhartigheid' (Sha'ar haRachamim), Meir Banai, geschreven in 1992, is sindsdien een van zijn succesvolste liederen.

En hoe zit het vandaag? Statik en Ben El zijn de sterren van de jeugd en zijn succesvol met slechts zes popsongs. Een 15-jarig meisje met de naam Noa Kirell kwam naar de top van de hitparade. In de lijst van de tien meest gespeelde nummers van Akum (equivalent aan GEMA in Duitsland) vind je nauwelijks een nummer dat niet tot de oriëntaalse stijl (Mizrachi) behoort. De Menorah Hall in Tel Aviv wordt gedomineerd door artiesten als Omer Adam en Eden ben Saken (probeer maar eens kaartjes te krijgen voor hun concerten!), terwijl uitmuntende artiesten zoals Ivri Lieder, Shlomi Saban, Assaf Amdurski en Amir Sadon zich tevreden stellen met optredens in Zappa of Hangar 11.

'Tel Aviv', Omer Adam, 2013

Wilt u meer nieuws ontvangen over Israël? Klik hier voor de dagelijkse gratis e-mail nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.