Groeten uit Israël: Grafkerk open; probleem met pacht

woensdag 28 februari 2018 |  Dov Eilon
Goedemorgen, beste lezers,

Heeft het gisteren echt geregend? Daar was niets meer van te zien toen ik vanmorgen in Jeruzalem aankwam. De lucht is wolkeloos en de zonnestralen zijn lekker warm, terwijl de lucht tot nog wat koel is. Het was 9 graden, om precies te zijn. Het woord 'koel' is misschien wat overdreven, als ik naar de temperaturen kijk die u nu in Europa hebt. Terwijl er bij jullie dus een nieuwe ijstijd lijkt te zijn uitgebroken, wordt het hier bij ons weer heel lenteachtig met temperaturen tot rond de 20 graden. Het weekeinde zal het dan weer wat warmer worden.

En hier is het weer voor vandaag in Israël: Helder tot gedeeltelijk bewolkt, met een lichte temperatuurstijging. De volgende maximum­temperaturen worden verwacht: Jeruzalem 16 graden, Tel Aviv 20 graden, Haifa 18 graden, Tiberias aan het Meer van Galilea 22 graden, aan de Dode Zee 24 graden, Eilat aan de Rode Zee 25 graden. Het waterpeil van het Meer van Galilea is weer twee en een halve centimeter gestegen en staat nu op 213,595 meter onder de zeespiegel.

De titelfoto van vandaag toont de Heilig Grafkerk, die zondag plotseling gesloten was. Maar vandaag is hij weer open, en het zal daar vast heel vol worden. Gisteravond nog bemoeide onze premier Netanyahu zich ermee en riep de partijen op om met elkaar te praten, om samen een oplossing te vinden. Meteen daarop stopte de stad Jeruzalem voorlopig met de maatregelen voor het innen van de belastingschulden, waarna de kerk weer werd geopend.

Vanmorgen vroeg was er op de radio een interview met Farid Jubran, de adviseur van de beheerders van de heilige plaatsen van de Rooms-katholieke kerk, die we gisteren al in ons nieuwsbericht hebben genoemd. Hij verwelkomde de 'stap in de goede richting', zoals hij het eens worden over een gesprek over de oplossing van het probleem noemde. Het gesprek is het beste middel om problemen op te lossen, zei hij. Daarbij sprak hij zich niet zonder meer geheel negatief uit over het idee dat de kerken over hun winsten belasting moeten betalen. Hij vond dat alles ervan afhangt wat men als tegenprestatie ervoor terugkrijgt. Je kunt niet alleen maar nemen, je zult ook moeten geven. Ik denk, en ik ben voorzichtig, dat we hier wellicht in de goede richting gaan.

Overigens was ik verrast toen Jubran zei dat niet Israël het beste land is voor de christenen in het Midden-Oosten, maar Jordanië. Daar zou je altijd een adres hebben waar je terecht kunt, wat hier in Israël helaas niet altijd het geval is. Ik kan dat nu niet beoordelen, maar het zou kunnen dat men hier wellicht een nieuwe werkwijze moet ontwikkelen, waarbij kerken een rechtstreekse verbinding met de Israëlische regering krijgen.
De gesprekken die nu zullen gaan beginnen, worden geleid door de minister voor Regionale Samenwerking, Zachi Hanegbi. Eigenlijk hebben we daar toch het ministerie voor Religieuze Zaken voor, en ook het kabinet van de premier heeft een adviseur voor problemen die de kerken betreffen.

Een ander probleem vormen de percelen grond van de kerken, die begin jaren ’50 aan Israël werden verpacht voor een periode van 99 jaar. Dat wil zeggen dat deze termijn over iets minder dan 40 jaar afloopt. En dan? Dan zouden de kerken kunnen zeggen dat ze geen belangstelling meer hebben om de grond aan Israël te verpachten. Daarbij gaat het niet om hier en daar een paar stukjes grond, maar om zeer veel grond, om een heel groot deel van Jeruzalem.

Een heel belangrijk gebouw staat bijvoorbeeld op een perceel dat van de Grieks-Orthodoxe Kerk wordt gepacht. Dat is de Knesset, het gebouw van het Israëlische parlement. U kunt zich nu voorstellen dat men niet het risico wil lopen dat over nog geen 40 jaar plotseling een ontruimingsbevel de Knesset binnen komt waaien omdat de kerk de grond niet meer wil verpachten.

Rehavia is een ander stadsdeel in Jeruzalem dat sterk getroffen zou worden, omdat de woningen op van de kerk gepachte percelen staat. Sommige pachtcontracten lopen zelfs al over 20 tot 30 jaar af. En dan? Nu is dat al van invloed op de prijzen van onroerend goed. Wie wil er nou een woning kopen waarvan het perceel grond waarop het staat, er binnenkort niet meer bij hoort?
De kerken hebben door deze situatie ook een flinke politieke kracht, en waar afpersmiddel, in handen. En dat kan Israël zich eenvoudig niet permitteren. Ook zullen de percelen niet zomaar van de kerken worden gevorderd, die zullen daar veel geld voor krijgen.

De Israëlische Knesset en het stadsdeel Rehavia staan percelen gepacht van de kerk (Foto: Nati Shohat/Flash90).

Het pachten van percelen was hier in Israël heel gebruikelijk. Toen wij onze eerste woning in Pisgat Ze'ev hadden gekocht, werd ons meegedeeld dat de percelen waarop de woningen staan, van de Staat zijn. Ze werden aan de woningeigenaren verpacht voor een tijd van 40 jaar en langer. Daarna zou men theoretisch een volgend pachtbedrag aan de Staat moeten betalen. Overigens is men de laatste jaren begonnen de percelen over te schrijven op naam van de woningeigenaren. De Staat wil niet dat een woningeigenaar plotseling voor enorme uitgaven staat wanneer de pachtperiode is afgelopen.
Maar of de kerken zo vriendelijk zouden zijn de percelen aan de bewoners te geven, waag ik te betwijfelen. Op de een of andere manier schijnt dat de mensen in de jaren ’50 niet zo erg gehinderd te hebben, toen zij de pachtcontracten met de kerken ondertekenden, want 99 jaar vanaf dat moment, dat duurt nog een lange tijd. Maar dat was ongeveer 60 jaar geleden, nu komt het moment dat het pachtcontract afloopt, steeds dichterbij. Daarom moet de staat iets doen.

Geen eenvoudig onderwerp, beste lezers. Zo is dit Groeten uit Israël-artikel toch wat langer geworden. Morgen is het Poerim, dan zal ik proberen over wat gemakkelijker onderwerpen te spreken, want met Poerim moet je gewoon alleen maar vrolijk zijn. Ik wens u een prachtige en geslaagde woensdag. Het ga u goed.

Shalom vanuit Jeruzalem!
Dov

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.