Shalom Ben-Chorin, ‘Zoon van vrijheid’

dinsdag 3 oktober 2017 |  Redactie Israel Today
Ben-Chorin werd op 20 juli 1913 in München geboren als Frits Rosenthal in een Joodse familie van zakenlieden. Zijn ouders en familieleden waren hoog opgeleid en helemaal ingeburgerd in Duitsland. Ze zochten paaseieren met Pasen en met Kerstmis stond er een kerstboom in huis. Alleen met Rosh HaShana en met Jom Kippoer ging Frits met zijn vader naar de synagoge.

Shalom Ben-Chorin: journalist en godsdienstwetenschapper, München, 1975. (Foto: Wikimedia Commons)

Maar zijn vader wist niet dat zijn zoon in het geheim de Hebreeuwse Bijbel las. Die lag verstopt in een keukenkast. Frits werd later een van de initiatiefnemers in Duitsland om het gesprek tussen christenen en Joden op gang te brengen. Tijdens zijn leven heeft hij zich ingezet voor de bestrijding van anti-judaïsme en antisemitisme.

Op de avond voor kerst in 1928 nam de 15-jarige Frits Rosenthal een rigoureus besluit. Hij wilde niet meer met zijn familie meedoen aan ‘dit burgerlijke extravagante gedoe’. Hij vertrok naar een bevriende, streng orthodoxe familie en woonde een jaar bij hen. Hij sloot zich aan bij een zionistische jeugdgroep en noemde zich voortaan Shalom Ben-Chorin, wat ‘Shalom, zoon van vrijheid’ betekent.

Ben-Chorin ging in de leer om boekhandelaar te worden en daarnaast studeerde hij Duitse taal- en letterkunde, kunstgeschiedenis, theaterwetenschappen, filosofie en godsdienstwetenschappen. Toen de nazi’s aan de macht kwamen, werd hij meerdere keren gearresteerd. In 1935 vluchtte hij met zijn vrouw naar Israël. In Jeruzalem ging hij werken als journalist, illustrator, dichter en theoloog. Hij schreef vrijwel alleen in het Duits. ‘De Isar (zijrivier van de Donau; red.) en de Jordaan komen samen in mijn hart.’ stelde hij met heimwee vast.

Zijn gedichtenbundel ‘De rabbijn van Nazaret’ uit 1935 veroorzaakte in Joodse kringen veel tumult. In dit boek gaf Shalom Ben-Chorin ‘Rabbijn Jezus’ een plaats ‘naast een ieder die een revolutie in zijn hart doormaakt in Israël.’
In 1958 richtte Ben-Chorin de eerste Israëlische reformgemeente op in Jeruzalem. Shalom Ben-Chorin was in 1961 een van de initiatiefnemers, toen tijdens de Duitse Evangelische Kerkendag de ‘Arbeitsgemeinschaft Juden und Christen’ (Werkverband Joden en Christenen) in het leven werd geroepen. Hij was verder docent en gastprofessor in Jeruzalem, Tübingen en München.

Ben-Chorin stierf op 7 mei 1999 in Jeruzalem. Hij is 85 jaar oud geworden. Hij had graag gezien dat er een Joods-christelijk centrum opgericht zou worden in Jeruzalem om de dialoog tussen Joden en christenen een blijvend karakter te geven. Christendom en jodendom staan volgens Ben-Chorin dichter bij elkaar dan menigeen zich bewust is. Joden en christenen zouden slechts hun gemeenschappelijk wortels moeten erkennen.

Shalom Ben-Chorin werd vele malen onderscheiden. Hij ontving onder meer de Leo-Baeckprijs, het Bundesverdienstkreuz, de Buber-Rosenzweigmedaille, burgerlijke onderscheidingen en diverse academische graden. In de Duitstalige wereld is hij vooral bekend om de volgende boeken: ‘Bruder Jesus: Der Nazarener in jüdischer Sicht; Paulus: Der Völkerapostel in jüdischer Sicht; Mutter Mirjam: Maria in jüdischer Sicht.

Dit artikel verscheen in het septembernummer van het Israel Today Magazine. Klik hier voor een abonnement.

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.