Jordanië scheldt op Israël én werkt samen met Israël

Monday, June 05, 2017 |  Noah Beck
Jordanië, een land dat sinds 1994 een formeel vredesverdrag met Israël heeft, vertoont steeds meer vijandigheid tegen Israël. Maar is dat ook het feitelijke standpunt van de Jordaanse regering, of wil deze de grote Palestijns-Arabische bevolking tevreden houden?

• Vorige maand veroordeelde Jordanië het doden van een Jordaans-Palestijnse aanvaller, die gefilmd werd terwijl een ​​Israëlische politieagent meerdere keren stak, voordat hij werd neergeschoten, en noemde het een 'gruwelijke misdaad'.
• In september doodde de Israëlische politie een Jordaanse toerist die iemand met een mes aanviel. Jordanië beschreef deze daad van zelfverdediging als vooraf beraamd en een 'barbaarse daad van het leger van de Israëlische bezetting.'

Israëlische analisten zijn het niet eens of de Jordaanse retoriek zorgwekkend is.
Sinds de tweede Palestijnse Intifada uitbrak in 2000, zijn de publieke verklaringen van Jordanië vaak in strijd met zijn gedrag, aldus Elad Ben-Dror, senior lector van de Bar-Ilan Universiteit, Middle Eastern Studies. In het openbaar zijn 'het Jordaanse parlement en de pers fel in hun veroordeling van Israël. (...) Onder de oppervlakte is er echter een sterke band en veiligheidssamenwerking tussen de twee landen, met name met betrekking tot de oorlog tegen terrorisme.'

De Jordaanse bevolkingssamenstelling maakt het volk venijnig, zegt Eyal Zisser, voorzitter van de Contemporary Middle Eastern History van de Universiteit van Tel Aviv. Palestijnen maken de helft ​​uit van de Jordaanse bevolking, 'en omdat de bevolking conservatief en erg islamitisch is, laat het regime het volk anti-Israëlische gevoelens uiten als een manier om de druk op het regime te ventileren en te verminderen.'

Zulke 'goedkope woorden' zoals het veroordelen van het doodschieten van een terrorist die probeert om iemand te doden, zijn 'bedoeld om de Palestijnen in Jordanië te laten zien dat de Hashemieten hen niet in de steek hebben gelaten,' aldus Oded Eran, senior onderzoeker bij het Israëlische Institute for National Security Studies (INSS). 'De koning verwacht dat de Israëlische regering' dergelijke uitspraken negeert. En Jeruzalem doet dat meestal.

Maar de Israëlische premier Benjamin Netanyahu maakte onlangs een uitzondering. 'Het is schandalig te horen, dat de woordvoerder van de Jordaanse regering de terreuraanval van vandaag in de Oude Stad van Jeruzalem steunt,' luidde een verklaring van het kantoor van Netanyahu. 'Het wordt tijd dat Jordanië stopt met het hinken op twee gedachten. Net zoals Israël terreuraanvallen in Jordanië veroordeelt, moet Jordanië terreuraanvallen in Israël veroordelen. Terreur is terreur.'

Bovendien gaat vijandigheid tegen Israël door Jordanië soms verder dan alleen maar woorden:
• In maart liet Jordanië Achmed Daqamseh vrij, een voormalige soldaat, die zeven Israëlische schoolmeisjes vermoordde toen zij zijn land bezochten. Zijn stam gaf hem een ​​heldenontvangst en op Al-Jazeera TV riep hij op tot de vernietiging van Israël. Veel parlementsleden en politici hadden naar verluidt gelobbied om hem vrij te krijgen, en zijn vrijlating kan een populistische zet zijn geweest.
• Jordanië herbergt ook 'Al-Quds', het officiële tv-station van Hamas, de terreurorganisatie in Gaza, die zich inzet voor de vernietiging van Israël.

Sommige deskundigen vinden dat Israël moet stoppen met de andere wang toe te keren. 'Israël ondersteunt Jordanië economisch, levert het zoet water en helpt op verscheidene andere gebieden. Het is gerechtvaardigd en zelfs verplicht om aan te dringen dat Jordanië zijn kritiek matigt en zeker dat het geen anti-Israëlisch terrorisme ondersteunt,' aldus Ben-Dror.

Israël zou 'de regels van het spel langzaam moeten veranderen' door erop aan te dringen dat de monarch van Jordanië het Palestijnse geweld veroordeelt, zegt politiek wetenschapper Hillel Frisch van de Bar-Ilan Universiteit. 'Israël moet hem een ​​beetje laten zweten, maar natuurlijk niet ten koste van zijn troon.'

'Ik ben blij dat Netanyahu hem heeft berispt over de poging tot moord op de politieagent,' zei Frisch. 'Ik zou graag meer berispingen willen zien in de toekomst, vooral wat de rol van de Waqf-bewakers betreft bij de ophitsing op Har Habayit [het Tempelplein].' In het kader van het vredesverdrag van Israël met Jordanië beheert de Jordaanse Waqf, een islamitische religieuze stichting, de Tempelberg, maar deze leidt inspanningen om elke ​​Joodse band met de plaats te ontkennen en uit te wissen:
• In juli vielen drie leden van de islamitische Waqf een groep archeologen op de plaats aan.
• In januari ging de intimidatie verder, toen islamitische bewakers probeerden een Israëlische gids te verwijderen omdat hij het gebied de 'Tempelberg' noemde, en erop aandrongen dat hij de islamitische term 'Haram al-Sharif' zou gebruiken.

Hoewel koning Abdullah een onuitgesproken afspraak met de 'Arabische straat' heeft, die regelmatige veroordelingen van Israël vereist, blijft de duurzaamheid van een dergelijke overeenkomst zorgelijk. Dezelfde islamistische krachten die hij ter wille is, zouden uiteindelijk zijn politieke doeleinden kunnen hinderen, of erger.

In oktober begonnen Jordaanse activisten een 'grassroots-campagne' om de lichten te doven, uit protest tegen de Jordaanse gasovereenkomst met Israël. De 'lichten uit' actie volgde onlangs kort na een protestmars in het centrum van Amman, die ongeveer 2500 demonstranten trok, wat volgens de Jerusalem Post een van de grootste protesten in Jordanië was in de laatste jaren. Er klonken protesten tegen zowel de aardgasovereenkomst als het Jordaanse vredesverdrag met Israël.
In overeenstemming met het verzet van het volk heeft het lagerhuis van het Jordaanse parlement de aardgasovereenkomst van 2014 sterk tegengewerkt. De oppositie omvat vooraanstaande Jordaanse vakbonden, islamisten en secularisten.

Door de publieke opinie te verwennen met anti-Israël retoriek, riskeert Abdullah dat hij het soort beweging aanmoedigt en populair maakt, dat hem uiteindelijk kan omverwerpen. Jordaanse islamisten hebben onlangs een prominente christelijke schrijver vermoord die terecht stond voor het delen van een 'blasfemische' anti-ISIS-cartoon die moslimgroepen woedend maakte.
Eremoorden nemen toe in Jordanië.

Afgelopen november hekelde het hoogste Jordaanse gezag een Israëlische wet, die in geheel Israël de islamitische gebedsoproep via luidsprekers verbiedt tijdens slaapuren, 'vals en onbeduidend'. De Israëlische wet zou van toepassing zijn op de geluidsinstallaties van alle huizen van gebed, niet alleen op moskeeën, en landen zoals India en Egypte hebben soortgelijke beperkingen ingesteld.

De algehele situatie in Jordanië heeft mogelijk de vijandigheid tegenover Israël versterkt. Economische ellende en een instroom van Syrische vluchtelingen veroorzaken toenemende instabiliteit, waarschuwde de Israëlische ambassadeur in Jordanië Einat Shlein in maart.

Hillel Frisch (Bar Ilan) is minder bezorgd: 'Ik herinner me [van meer dan 50 jaar geleden] hoe de pundits de dreigende val van de Jordaanse monarchie voorspelden. Mijn opzet is dat ... [Koning Abdullah] geld heeft (van Saudi's en de Golfstaten) en veel informatie en logistieke steun (Israël, VS, Brits) en hoe heterogener zijn bevolking is, hoe meer manoeuvreerruimte [hij heeft] om de rol van scheidsrechter te spelen.'

Hoewel Jordanië economische uitdagingen heeft, is het regime stabiel, zei Ben-Dror. 'Jordaniërs zien wat er in Syrië en Irak gebeurt en waarderen de stabiliteit die het regime biedt. Ik denk dat de meeste Jordaniërs de status quo willen behouden - het Hashemitische regime. De combinatie van buitenlandse steun voor het land en de binnenlandse steun van de burgers garanderen zijn overleving.'

Wederzijdse belangen bieden enige zekerheid voor de Israëlisch-Jordaanse relaties, zei Oded Eran (INSS). Jordanië heeft samenwerking met Israël en zijn expertise nodig op het gebied van veiligheid, water en energie. Jordanië heeft ook tenminste een schijn van een vredesproces tussen Israël en de Palestijnen nodig om onrust onder de Jordaanse Palestijnen te voorkomen.
Die synergie kan inderdaad verklaren waarom Israëls ministerie van Buitenlandse Zaken niet wilde reageren op de Jordaanse vijandigheid tegenover Israël.
'Jordanië beschermt Israël vanuit het oosten,' zei Zisser. 'Het is beter om de Jordaniërs als onze buren te hebben dan ISIS, de Iraniërs, de Syriërs of de Irakezen. Zo gaat de veiligheid boven alles, en zo lang de Jordaniërs de grens rustig houden en samenwerken met Israël,' kan de rest worden getolereerd.

Maar toch, als koning Abdullah Israël als sleutel tot het succes van zijn regime beschouwt, en hij ook steun van de Jordaanse 'straat' nodig heeft voor het overleven van zijn regime, waarom heeft hij zo weinig gedaan om de publieke mening in overeenstemming te brengen met zijn strategische doelstellingen, ondanks dat hij de machtigste figuur in Jordanië is? Als koning Abdullah opdracht kan geven tot bloedige optredens tegen terroristen, kan hij dan de bevolking niet stimuleren om gematigder te denken, door bijvoorbeeld bij de pers aan te dringen op een ​​eerlijke en evenwichtige berichtgeving over Israël?
'De koning is niet zo krachtig als men denkt,' zei Zisser. 'Er waren veel protesten tegen corruptie, werkloosheid, enz. Dus ... hij moet goed manoeuvreren.'

Maar daar was Frisch het niet eens: 'Abdullah zit lang genoeg op de troon om de publieke opinie te beïnvloeden en vorm te geven in plaats van die ter wille te zijn. Hij zou dit opzettelijk kunnen doen om elk ​​vredesproces te laten ontsporen dat zou kunnen leiden tot een Palestijnse staat, die hij beslist niet wil. Hij wil dat Israël, als de sterkste staat in het blok, het Palestijnse nationalisme en radicalisme onder controle houdt.'

Noah Beck is de auteur van The Last Israelis, een apocalyptische roman over Iraanse kernwapens en andere geopolitieke zaken in het Midden-Oosten. Hij schreef dit artikel oorspronkelijk voor het Investigative Project on Terrorism.

Laatste uitgave

Ontvang uw - gratis - dagelijkse nieuws update

Blijf op de hoogte van de gebeurtenissen in Israël via onze GRATIS nieuws update en aanbiedingen, u ontvangt deze direct in uw email inbox.